یک روایت روستایی

در حاشیه دشت کویر و در امتداد جاده‌ای که به خراسان می‌رود، مردمانی روستایی زندگی می‌کنند با باورهایی شبه مذهبی، نظامی مردسالار و زنانی در کار کشت و درو پیشاهنگ و در اجتماعات و سیاست ده، پرده‌نشین و خاموش. یکی از این روستاها «ابراهیم‌آباد» است. جایی که برای رفتن به سرزمین پدری من باید از کنارش گذشت و اگر عجله‌ای در کار نباشد، کنار صفای روستایی مردمش دمی آسود.

چند سال پیش زنی از اهالی روستا خواب‌نما شد. در خواب سیدی سبز پوش به بلندایی اشاره کرده و از گنجی در دل آن خبر داده بود. گنجی که به گفته او سهم مردم ابراهیم‌آباد بود. مردِ خواب، روستاییان را مکلف کرده بود که سهم خود را بجویند. از این اتفاقات در روستاهای کویری بسیار می‌افتد. اما هر بار به غائله‌ای بدین بزرگی ختم نمی‌شود. زن، فردا خوابش را برای همسایه‌ها روایت کرد و قبل از آنکه خورشید به وسط آسمان برسد روایت خواب، روستای 90 خانواری را درنوردید. تنها چوپانان که دم دمای سحر راهی صحرا شده بودند، پاسی از غروب گذشته از ماجرای خواب زن روستایی با خبر شدند. یکی دو روز بعد کار درو و سرکشی به باغ و چرای گوسفندان معطل ماند. چرا که مردها بیل و تیشه و کلنگ در دست راهی شده بودند تا گنج موعود را که شاید میراث نیاکانشان و ذخیره زندگی امروز بود، بیابند. کند و کاو ادامه داشت و پاسگاه انتظامی ده، خوش‌دلانه نظاره‌گر خوش خیالی مردان روستایی و در گرمای کویر خمیازه‌کشان تا یکی دو روز بعد روستاییان خسته شوند و یاد کشت خود بیافتند و دست از این بازی بچه‌گانه بردارند. اما مردها دست از کار نمی‌کشیدند. کار پیش نمی‌رفت و لاجرم دو دسته شدند. گروهی روز می‌کاویدند و گروهی شب. تراکتورها را به کار گرفتند و زن‌ها را تا آب و غذایشان را تدارک ببینند.

اگر جریان‌های سیاسی مخالف جمهوری اسلامی در طول 30 سال حاکمیت این نظام نتوانستند انگیزه‌های لازم و کافی را برای تدارک یک جریان اعتراضی گسترده علیه نظام حاکم ایجاد کنند، ریشه‌های آن را باید در رفتار خود، شیوه طرح مطالبات و تاکتیک‌های جریان‌سازی خود بررسی کنند

خبر از مرزهای روستا فراتر رفت و ما را هم که با ابراهیم‌آبادی‌ها حشر و نشری داشتیم از تهران به تماشای نمایشی کشاند که کم کم رنگ و روی آیینی می‌پذیرفت. رئیس پاسگاه با دندان قروچه بر لبه گودالی قدم می‌زد که مردها کف آن همچنان می‌کاویدند و من دریافتم که از ساده‌انگاری و بی‌خیالی چند روز پیش خود خجل است و منتظر دستوری که از مرکز برسد. چرا که اکنون از همه جا به تماشای روستاییان می‌آمدند و ابراهیم‌آباد که هرازگاهی مسافر خسته‌ای را دقایقی می‌پذیرفت، بدون آنکه فرصت کند در قیافه و رخت و لباس ناشناسان باریک شود، حالا جولانگاه تماشاچی‌ها و تماشاچی‌نماهایی شده بود که به انگیزه‌های مختلف بر سر گودال رویای روستاییان گرد می‌آمدند.

درست به خاطر ندارم که ماجرا چند روز طول کشید؛ اما سرانجام دستور از مرکز رسید. پس از آنکه مردها به اخطارهای پیاپی مسئول پاسگاه اعتنایی نکردند، سربازها مردها را بازداشت و روانه پاسگاه کردند. گودالِ نیم کنده ماند و جنگ افزارهای رها شده بر خاکِ سخت. به نظر می‌رسید غائله خوابیده است؛ اما دو ساعت بعد سربازی در آستانه اتاق رئیس پاسگاه پاها را به هم کوفت، انگشت‌های لرزانش را به شقیقه چسباند و با صدایی هیجان زده گزارش داد که زنان ابراهیم‌آبادی چادرهایشان را به کمر بسته‌اند و با بیل و کلنگ و تیشه مردهایشان، ته گودال را می‌جورند.

طرح و بررسی چند پرسش

اینجا روایت را قطع می‌کنم و به پرسش‌هایی می‌پردازم که جدا از گنج واقعی یا مجاز این داستان، ذهن من را به خود مشغول کرده است. چرا رویایی که در روستاهای آن منطقه متواتر بود تا این اندازه جدی تلقی شد که در فصل اوج کار روستایی، مردان «حال» را رها کردند و به آینده‌ای که به انگشت اشاره مردی در خواب تصویر شده بود، دل بستند؟ چرا زن‌ها چنان که معمول جامعه‌ای روستایی است، بی گالش و با صورت از پنجه اضطراب خراشیده دنبال شوهران و پسرانشان ندویدند و مویه‌کنان پشت دیوارهای پاسگاه ده به انتظار ننشستند و با گریه‌واره رئیس پاسگاه و سربازان را نفرین نکردند تا به نهیبِ نمادِ قدرتِ حکومتی در جامعه روستایی پراکنده شوند؟ چرا زن‌ها خلاف عادت رفتار کردند؟

از تاثیر باورهای شبه مذهبی در جامعه‌ای سنتی که بگذریم، قدرت پیش برنده یک جریان به اعتماد کسانی وابسته است که آن را رهبری می‌کنند. زنی که خواب دیده بود تنها یک سند زنده برای وجود میراثی مرموز در دل خاک نبود. گرچه پذیرفتن او و باور به مستند بودن حرفش؛ خود، اهمیت بسیاری دارد اما او فراتر از آن، با باور قلبی و یقین قاطعش به هدف، به یک منبع پرقدرت انرژی تبدیل شده بود که با ایستادنش بر فراز گودال و نگاه نافذش به عمق نا پیدای خاک، تجسم رویاهای یک جامعه بود.

از سوی دیگر آنچه روستاییان بدان می‌اندیشیدند و برای رسیدن به آن تمام هستی کوچک خود را (که بزرگ‌ترین سرمایه‌شان بود) رها کرده بودند، یک هدف انتزاعی یا مطالبه قشری و در باور آنها امتیازی مصادره شونده نبود. آنچه از سخنان آنها و روایت تلاش شبانه‌روزی‌شان بر سر زبان‌ها افتاد، گویای آن بود که آنها با اطمینان، خود را مالک بلامنازع آنچه به دست می‌آوردند می‌دانستند و بر سر سهم‌خواهی و فزون‌خواهی از آن با یکدیگر رقابتی نداشتند. آنها به یک خواست جمعی و یک عامل متحد کننده و نیروبخش رسیده بودند و آنچه به دست می‌آوردند منافع فرد فردشان را تامین می‌کرد.

شاید اینکه رهبری فکری این جریان را کسی بر عهده داشت که از سوی دیگر نیمه غالبا خاموش و پرده‌نشین جامعه روستایی را نیز نمایندگی می‌کرد. در ورود زنان به کار و زار جستجوی این رویا بی‌تاثیر نبوده است؛ اما از آن مهم تر باور عمومی به تحقق یک رویا و اینکه دستاورد آن، مطالبه منحصر به نیمه دیگر (مردان) نبود و می‌توانست خواست‌های زنان را نیز پوشش دهد. آنها را واداشت تا خرق عادت کنند و کار نا تمام مردانشان را به سرانجامی برسانند.

طرح روایت کلان

جنبش اعتراضی امروز در ایران روایت کلان همین ماجراست. رقابت‌های انتخاباتی در اردیبهشت و خرداد 1388 چنان که معمول این دست تحرکات سیاسی و اجتماعی است، وعده‌هایی می‌داد که تحقق آنها مطالبات واقعی و نزدیک ایرانیان بود. وعده‌ها و شعارهایی که طرح می‌شد تجسم رویاهایی بود که چون به حقیقت بپیوندند، صورتی غیرانتزاعی و ملموس پیدا می‌کردند. انگیزه‌های جذب بیشتر صاحبان رای، نامزدهای ریاست جمهوری و جریان‌های سیاسی حامی آنها را وا می‌داشت تا بر مطالبات ملموس و مشترک تاکید کنند و دردهای مشترک را فریاد بزنند. چنان بود که وقتی اکثریت شرکت‌کنندگان نتیجه انتخابات را خلاف رای خود یافتند از شکست یک جریان سیاسی مضطرب نشدند. آنها تحقق رویاهای ملموس و مطالبات واقعی خود را از دست رفته می‌دانستند. گنجی که به آنها وعده داده شده بود از دسترسشان دور می‌افتاد و آنها برای بازگرداندن رویاهایشان به میدان آمدند.

در ذهن مردمی که رهیافت‌های زندگی خود را در رویکردهای انتزاعی و غالبا ناهم‌پوشان رهبران فکری نمی‌بینند؛ جنبش اعتراضی تنها بهانه‌ای برای سهم‌خواهی از قدرت قلمداد خواهد شد. این چیزی است که دیگر کسی حاضر به جان‌فشانی و فداکاری برای آن نیست و در نتیجه آن نیز چیزی آشنا برای خود نمی‌یابد

اگر جریان‌های سیاسی مخالف جمهوری اسلامی در طول 30 سال حاکمیت این نظام نتوانستند انگیزه‌های لازم و کافی را برای تدارک یک جریان اعتراضی گسترده علیه نظام حاکم ایجاد کنند، ریشه‌های آن را باید در رفتار خود، شیوه طرح مطالبات و تاکتیک‌های جریان‌سازی خود بررسی کنند. واقعیت آن است که تبلیغات ضد حکومتی آنها طی 30 سال نتوانسته بود بر یک مطالبه یا مجموعه‌ای از مطالبات با ظرفیت‌های انگیزشی لازم تمرکز کند. اما آنچه به شکل‌گیری جریان اعتراضی گسترده و بی‌سابقه‌ای منجر شد که امروز همه آن را با نام جنبش سبز می‌شناسند تمرکز آن در نقطه عزیمت بر مطالبات آنی و عینی مردم بود.

اکنون بیش از یک سال از آغاز جنبش فراگیر اعتراضی مردم ایران گذشته است؛ هر چه از نقطه عزیمت دورتر می‌شویم، مطالبات کلی‌تر، انتزاعی‌تر و پراکنده‌تر طرح می‌شود. جریان مبارزه که تلاش می‌شد لایه‌های زیرین جامعه را نیز با خود همراه کند، بیشتر در نوک هرم اجتماعی منقبض می‌شود و به دعواها و تک و پاتک‌های سیاسی در میان نمایندگان و سخنگویان جریان‌های سیاسی تبدیل می‌شود. این درست نقطه مقابل استراتژی است که رهبران جنبش سبز بر آن تاکید می‌کنند، یعنی بسط آگاهی‌ها از طریق گسترش شبکه‌های اجتماعی(1).

بسط آگاهی‌ها بیشتر باید به ملموس کردن مطالبات جنبش و اهداف جریان اعتراضی تعبیر شود. مطالباتی که برای جامعه ضروری، دست یافتنی و قابل درک باشد. متاسفانه ترسیم چشم‌اندازها و دستاوردهای آینده جریان اعتراضی از سوی کسانی که نه حاضرند موقعیتی را که جریان منتقد داخلی فراهم کرده بپذیرند و نه می‌خواهند که از مصادره و تسلط بر آن گامی واپس نهند، یعنی گروهی از رهبران فکری خارج از ایران که رفته رفته شناخت جامعه ایرانی را از دست می‌دهند و در ترسیم آینده سیاسی از نشانه‌ها و نمادهایی استفاده می‌کنند که با دغدغه‌های امروز مردم سرشته نیست؛ باعث می‌شود تا جنبش در حد یک دعوای جناحی با جبهه‌های پرت افتاده از هم، تقلیل پیدا کند. آنچه در فرهنگ ما از آن یا به «بازی بزرگان» یا «دعوا بر سر لحاف ملا» یاد می‌شود.

آنها مطالبات مردم را بالا نمی‌برند بلکه دست بالای مطالباتی را طرح می‌کنند که هنوز تبدیل به یک خواست عمومی نشده است. طرح این نکته هر چند نیازمند مطالعه‌ای دقیق است؛ اما دور از انتظار نیست اگر بگوییم جریان‌های سیاسی که در برانگیختن مردم ناکام بوده‌اند، با طرح اهداف خودشان در قالب چشم‌اندازهای جنبش سبز دانسته و نادانسته زمینه‌های تردید و دل بریدن بخشی از بدنه جنبش را تدارک دیده‌اند.

مطالبات ناشناخته و مطالبات تحمیلی

به نظر می‌رسد مهم‌ترین دغدغه‌ای که امروز جریان اعتراضی با آن مواجه است، روشن نبودن مطالبات آن است. مطالباتی که در صورت طرح روشن و قابل اجماع می‌تواند انگیزه لازم را برای پیشبرد اهداف آن فراهم کند. مطالبات جنبش سبز از تجدید انتخابات در روزهای نخست پس از 22 خرداد 1388 که مطالبه‌ای ملموس و روشن بود و توانست یک جریان اعتراضی بزرگ و تهدیدگر را به وجود آورد، رفته رفته گسترش پیدا کرده است. در مواردی چنان که تعبیر میرحسین موسوی است این مطالبات ارتقا یافته(2) و در مواردی به شدت رادیکالیزه شده است تا آنجا که دیگر مطالبه‌ای فراگیر وجود ندارد.

اگر چه میرحسین موسوی در بیانیه هفدهم خود به منظور گردآوری دوباره نیروهای جنبش مطالبات حداقلی جنبش را تبیین کرد(3) و در سخنرانی‌ها و پیام‌های دیگر نیز اجرای بدون تنازل قانون اساسی را مطالبه‌ای مشترک دانست اما این رویکرد حتی مورد موافقت بی چون و چرای نزدیکان فکری او در میان سیاست‌ورزان بیرون از ایران نیز قرار نگرفت و در حالی که او در پایان این بیانیه از طرح پیشنهادهای تازه در تدوین مطالبات استقبال کرده بود، آنها در بیانیه‌ای مواد دیگری به مطالبات مندرج در بیانیه هفدهم افزودند هر چند بر آن تاکید داشتند که این مطالبات در تایید کامل بیانیه اخیر میرحسین موسوی است و همه مطالبات حداقلی گروه‌های مختلف فکری را در بر می‌گیرد (4)، اما مباحث و اتفاقات پس از آن نشان داد نه تنها طرح مطالبات این گروه 5 نفره نتوانست همه یا فصل مشترک مطالبات را نمایندگی کند؛ بلکه بیانیه هفدهم میرحسین موسوی نیز که در آن ضمن بر شمردن مطالبات حداقلی مردم هیچ اشاره‌ای به نخستین مطالبه مردم یعنی ابطال و تجدید انتخابات نکرده بود، موجب تشتت در نگاه به آینده جنبش بود و نیز به دغدغه تازه‌ای دامن زد؛ دغدغه یافتن بدیل رهبری برای جنبش و طرح آلترناتیو.

همچنین جنبش سبز به دلیل فراگیری و برای تقویت انگیزه مشارکت قومیت‌ها، زنان، جنبش‌های کارگری و … محل طرح مطالبات خرد و کلان دیگری نیز قرار گرفت. از سوی دیگر گروه‌های سیاسی خارج از کشور اگر چه رسما طرح مطالبه‌ای از این دست نداشته‌اند؛ اما با استفاده از ابزار تبلیغی و رسانه‌ای تلاش کرده‌اند مطالبات تند و تیز تری را بر دوش جنبش مردمی بار کنند از خودخواندگی جریان سیاسی خود بر سرلوحه مطالبات مردم تا بحث بر سر تعیین نوع حکومت آینده در ایران. مطالباتی که حق یا نا حق با مطالبات نخستین جنبش فاصله بسیار دارد و از سوی دیگر هیچ آزمون و شیوه‌ای برای سنجش میزان فراگیری آن وجود ندارد. با این حال شکاف میان این مطالبات و مطالبات اولیه جنبش به وضوح دیده می‌شود. شکافی که کم کم به سرگردانی بدنه جنبش منجر می‌شود و مشخص نیست آیا خواست عمومی امروز مردم ایران می‌تواند این شکاف را پر کند یا نه؟

اصولا قابل توضیح نیست که رهبران جنبش بر مسالمت‌آمیز بودن مبارزه مردم، حفظ اصل نظام و استفاده از ظرفیت‌های قانون اساسی تاکید کنند. مردم تصاویر آنها را در دست بگیرند و علیه اصل نظام جمهوری اسلامی شعار دهند و مطالباتی را طرح کنند که نه با ظرفیت‌های قانون اساسی می‌توان به آن دست یافت و نه با شیوه‌های مسالمت‌آمیز. بر بام‌ها الله اکبر سر دهند و در خیابان با مظاهر دینی حکومت مقابله کنند. اینجا من بر سر حقانیت هیچ مطالبه‌ای داوری نمی‌کنم تنها مطالبه محور نبودن جنبش یا به بیان درست‌تر، نداشتن مطالبه‌ای روشن و طرح ملغمه‌ای از مطالبات ضد و نقیض، رویایی و عینی و در همه حال آشفته را گزارش می‌کنم.

در ذهن مردمی که رهیافت‌های زندگی خود را در رویکردهای انتزاعی و غالبا ناهم‌پوشان رهبران فکری نمی‌بینند؛ جنبش اعتراضی تنها بهانه‌ای برای سهم‌خواهی از قدرت قلمداد خواهد شد. این چیزی است که دیگر کسی حاضر به جان‌فشانی و فداکاری برای آن نیست و در نتیجه آن نیز چیزی آشنا برای خود نمی‌یابد.

—————–

پانویس‌ها:

1- در این مورد نگاه کنید به + و نیز بیانیه هجدهم میرحسین موسوی

2- نگاه کنید به گزارش سخنان میرحسین موسوی در جمع خانواده زندانیان سیاسی 23 اردیبهشت 89

3-  +

4- به عنوان نمونه نگاه کنید به مصاحبه اکبر گنجی از امضا کنندگان این بیانیه با دویچه‌وله؛ محسن کدیور، عبدالکریم سروش، عطاالله مهاجرانی و عبدالعلی بازرگان از دیگر امضاکنندگان این بیانیه بودند.

“We have this right … to change the inspectors as per their record,” foreign ministry spokesman Ramin Mehmanparast told reporters. “We insist that the IAEA (International Atomic Energy Agency) accomplish its legal activities regarding member states by disregarding political pressure.”

The UN atomic watchdog, in a new restricted report released on Monday, said Iran was complicating a long-running investigation into its controversial nuclear drive by vetoing the nomination of some inspectors. Earlier this year, Iran banned two IAEA inspectors from entering the country, accusing them of filing a “false report.”

Speaking to the ISNA news agency late on Monday, atomic chief Ali Akbar Salehi said Iran had barred the two inspectors because they had filed reports that “were contrary to reality.” He charged that the IAEA itself had privately acknowledged there was some legitimacy to Iran’s complaint but had refused to admit it publicly. “It is our right to choose inspectors as it is the right of all members of the IAEA,” ISNA quoted Salehi as saying.

Salehi said that even the IAEA was of the “opinion that the two inspectors gave reports contrary to reality but it does not want to admit it.”

He stressed that Iran had accepted both replacement inspectors that the IAEA had nominated.

Monitoring installations

In its report, the IAEA said “repeated objection by Iran to the designation of inspectors with experience in Iran’s nuclear fuel cycle and facilities hampers the inspection process.” IAEA inspectors routinely monitor the nuclear installations of member states, including Iran’s uranium enrichment facility in the central city of Natanz.

Salehi said that inspection of Iran’s heavy water plant in the central city of Arak was “not within the bilateral agreement between Iran and the IAEA.”

“If the IAEA convinces us… that they must inspect Iran’s heavy water installation and the heavy water produced there, I, in the quickest time, will allow inspectors to come,” he said. Iran had allowed IAEA inspectors to inspect the facility in August 2009.

World powers fear that Iran could configure the Arak plant in a way to help make an atom bomb, but Tehran says the reactor is planned to make isotopes only for agricultural and health purposes.

The foreign ministry spokesman said Iran was still waiting for a response from the major powers to its call for talks on the supply of fuel for a Tehran medical research reactor based on a deal brokered by Brazil and Turkey on May 17 but cold-shouldered by the United States. Under the May plan, Iran would have shipped 1,200 kilogrammes (2,640 pounds) of its stocks of low-enriched uranium (LEU) to Turkey, in return for the subsequent supply by Russia and France of fuel for the Tehran reactor. The plan was a development of proposals first put forward by the UN watchdog in October last year but Washington said it failed to take account of the additional stocks of LEU that Iran had produced in the intervening period, and successfully pushed for a fourth set of UN sanctions.

On August 2, Foreign Minister Manouchehr Mottaki said Iran had received some “positive” signals from the Vienna group about fresh negotiations on a fuel swap deal.

Western governments are concerned Iran could covertly enrich its LEU stocks to the far higher level required for a nuclear weapon, an ambition it strongly denies.

source: AFP

کلیات تازه‌ترین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز دوشنبه (۶ سپتامبر، ۱۵ شهریور) از سوی خبرگزاری فرانسه منتشر شد. براساس این گزارش، ایران در فاصله فوریه تا ژوئیه امسال دست کم ۲۲ کیلو اورانیوم را در مرکز نطنز تا ۲۰ درصد غنی‌سازی کرده است. جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده که قصد دارد اورانیوم ۲۰ درصد غنی شده را برای تامین سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران مور استفاده قرار دهد.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ذخیره اورانیوم سه و نیم درصد غنی شده ایران را در حال حاضر ۲ هزار و ۸۰۰ کیلو برآورد می‌کند.

جلوگیری از بازرسی‌ها

در گزارش آژانس اعلام شده که ایران با جلوگیری از ورود دو بازرس باتجربه، کنترل فعالیت های هسته‌ای خود را دشوار کرده است. به گزارش خبرگزاری فرانسه، مسئولان ایرانی دقیق نبودن گزارش این دو بازرس را دلیل مخالفت با کار آن‌ها اعلام کرده اند، اما آژانس اعلام کرده که به دقت و بی‌طرفی این بازرسان اعتماد کامل دارد.

در بخشی دیگر از گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی آمده است که پلمپ تاسیسات اتمی ایران در ماه‌های اخیر چهار بار شکسته شده است. مقامات ایرانی گفته‌اند که این موضوع تصادفی بوده است. یک دیپلمات آژانس نیز، که با تاسیسات اتمی ایران آشناست، به خبرگزاری فرانسه گفته است: «شکسته شدن پلمپ می‌تواند به صورت غیرعمدی، هنگام جا‌به‌جائی تجهیزات اتفاق افتاده باشد.»

انتقاد روسیه از آمریکا

همزمان با انتشار کلیات گزارش آژانس، یک نماینده بلندپایه دولت روسیه، آمریکا را به مانع‌تراشی در مسیر مبادله اورانیوم ایران متهم کرد. خبرگزاری رویترز به نقل از این مقام که حاضر نشده نامش را فاش کند، می‌نویسد: «در ماه اوت امسال، محمود احمدی‌نژاد اعلام کرد که اگر سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران تامین شود، ایران حاضر است از ادامه غنی‌سازی اورانیوم ۲۰ درصدی خودداری کند. روسیه ضمن استقبال از این پیشنهاد، خواستار مذاکره در این زمینه شده، اما آمریکا در مسیر تحقق این برنامه مانع‌تراشی می‌کند.»

دیپلمات روسی افزوده است: «جامعه جهانی باید مانع افزایش غنای اورانیوم ایران تا ۲۰ درصد می‌شد، زیرا این کار قدم دیگری در مسیر دستیابی به جنگ‌افزار اتمی است.»

پیشنهاد همکاری اتمی با آمریکا

سرپرست سازمان انرژی اتمی ایران به تازگی اعلام کرد که جمهوری اسلامی حاضر است در زمینه ساخت نیروگاه‌های اتمی و تاسیس یک کنسرسیوم مشترک تولید سوخت هسته‌ای با آمریکا همکاری کند. واشنگتن، تاکنون این پیشنهاد را بی‌پاسخ گذاشته است.

بهار امسال وزیر اقتصاد دولت دهم اعلام کرد که اگر شرکت‌های آمریکائی بخواهند با پروژه‌های بزرگ ایران همکاری کنند، مانعی بر سر راه آن‌ها وجود نخواهد داشت.

ناظران امور ایران پیشنهادهای سرپرست سازمان انرژی اتمی و وزیر اقتصاد دولت دهم را نشانه آن می‌دانند که رهبران جمهوری اسلامی، برای رهائی از فشار تحریم‌های بین‌المللی، آماده جلب رضایت ایالات متحده آمریکا و همکاری با این کشور شده‌اند.

برنار کوشنر، وزیر امور خارجه فرانسه، گفته است که نجات سکینه محمدی آشتیانی یک مساله شخصی برای او و یک موضوع ملی برای فرانسه است و به این منظور اگر لازم باشد به تهران سفر خواهد کرد.

وزیر امور خارجه فرانسه این سخنان را روز دوشنبه در پاریس پس از دیدار با محمد مصطفایی، وکیل سابق خانم محمدی آشتیانی که به نروژ پناهنده شده است، بیان کرد.

برنار کوشنر تاکید کرد: “همان طور که رئیس جمهوری گفته است، فرانسه حمایت از سکینه محمدی آشتیانی را تضمین می‌کند.”

او گفت که دفاع از این زن برای وی یک مساله شخصی است و افزود: “اگر لازم باشد که به تهران بروم، به تهران خواهم رفت.”

این در حالیست که خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از جاوید هوتن کیان، وکیل متهم، نوشته است، وی نگران است که مقام های قضایی ایران حکم سنگسار موکلش را پس از ماه رمضان به اجرا بگذارند.

پیش از این، واتیکان گفته بود که ممکن است از طریق کانال های دیپلماتیک از ایران بخواهد اعدام سکینه محمدی آشتیانی که محکوم به سنگسار شده است را متوقف کند.

فرناندو لومباردی، سخنگوی واتیکان روز یکشنبه طی بیانیه ای گفت کلیسای کاتولیک “این ماجرا را با دقت و تعهد دنبال می کند.”

سجاد قادرزاده، پسر سکینه محمدی آشتیانی می گوید که مادرش به دلیل انتشار عکسی در نشریات خارجی، و به اتهام اشاعه “فساد و بی حجابی” به ۹۹ ضربه شلاق محکوم شده است.

روزنامه بریتانیایی تایمز لندن، چند روز پیش، عکس زن بدون حجابی را منتشر کرد که گفته بود متعلق به خانم آشتیانی است، اما این روزنامه جمعه (سوم اوت) گفت که این عکس مربوط به سکینه محمدی آشتیانی نیست و از بابت این اشتباه خود، عذرخواهی کرد.

سجاد قادرزاده گفته بود که مادرش به خاطر انتشار این عکس، به ۹۹ ضربه شلاق محکوم شده است. او در این مصاحبه ها گفته است که افرادی که اخیرا از زندان تبریز آزاد شده اند، این موضوع را به او اطلاع داده اند.

او در نامه سرگشاده ای گفته است که مادرش از دو هفته پیش ممنوع الملاقات شده و حتی اجازه نیافته از تلفن استفاده کند.

سکینه محمدی آشتیانی پیشتر به سنگسار محکوم شده بود، اما در پی اعتراض های جهانی، دولت ایران اعلام کرد او سنگسار نخواهد شد ولی حکم اعدامش همچنان پابرجاست.

ستاد حقوق بشر قوه قضائیه ایران اوائل شهریور اعلام کرد که در مورد این پرونده “راهکارهای ویژه ای” را با هدف “اعمال دقت های مضاعف در اعمال قانون و رعایت حقوق قانونی افراد” در نظر دارد.

سکینه محمدی آشتیانی در سال ۲۰۰۶ میلادی به اتهام رابطه “نامشروع” با دو مرد پس از فوت همسرش محکوم شد، اما بعد دادگاه دیگری او را به اتهام رابطه با مرد دیگری پیش از مرگ همسرش، به “زنای محصنه” محکوم و علیه او حکم اعدام صادر کرد.

به گزارش رادیو فردا، آقای خاتمی که در دیدار با جمعی از جوانان، دانشجویان و فرزندان شهیدان سخن می‌گفت، در این باره اظهار داشته است: «شما هم شنیده‌اید که چه بی‌پروا و با آسودگی خاطر کسانی که از دریافت صدها میلیون دلار از خارجی‌ها توسط اشخاص خاص برای ضربه زدن به انقلاب سخن گفتند. من فعلاً کاری ندارم که این ادعای مضحک که ظاهرش هم حکایتگر بطلان آن است از کجا و چرا مطرح شده است، ولی می‌گویم باید نسبت به سرنوشت جامعه نگران بود و باید دلمان برای انقلاب مان بسوزد و ناراحتی ما از این است که این گفتار‌ها و رفتارها پیش از هر چیز به نظامی لطمه می‌زند که برای آن، این همه هزینه پرداخت شده است.»

در اوایل مرداد ماه سال جاری احمد جنتی گفته بود، به اسنادی دست یافته است که نشان می‌دهد، آمریکایی‌ها یک میلیارد دلار در اختیار رهبران معترضان به نتایج انتخابات ریاست جمهوری گذاشته‌اند.

دبیر شورای نگهبان، که حمایت خود را از محمود احمدی‌نژاد پنهان نکرده است، در این باره گفته بود: «آمریکایی‌ها یک میلیارد دلار از طریق افراد سعودی که هم اکنون عامل آمریکا در کشورهای منطقه هستند، به سران فتنه دادند و همین سعودی‌ها که به نمایندگی آمریکا صحبت می‌کردند، گفتند، اگر توانستید نظام را منقرض کنید، تا پنجاه میلیارد دلار دیگر را هم می‌دهیم، اما خداوند این فتنه را به دست بندگان صالحش خاموش کرد.»

چندی پس از این سخنان، حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی نیز گفته بود، کمک کشورهای خارجی به رهبران مخالفان دولت بیش از یک میلیارد دلار است و فردی مرتبط با این رهبران «دستگیر» شده که به «دریافت مبلغ قابل توجهی پول از سوی دشمنان انقلاب اقرار کرده است.»

محمد خاتمی، رئیس جمهور پیشین ایران، از این سخنان با عنوان «دروغ‌هایی بزرگ» یاد کرده و گفته است: «چرا باید کارهای نادرستی صورت گیرد و بعد برای توجیه آنها به چنین دروغ‌های بزرگی متوسل شوند. البته این تنها مورد نیست؛ تهمت‌ها و ناسزاهای فراوانی نسبت به بسیاری از شخصیت‌ها زده و گفته شده است و حالا هم شب و روز تکرار می‌شود و با کمال تاسف کسی که با این دروغ پردازی‌ها و دروغ پردازان برخورد نمی‌کند.»

رئیس دولت اصلاحات همچنین با بیان این که «اتهام زنندگان در خور اعتنا نیستند و جامعه حرف‌های باطل و بی اساس را از آنان زیاد شنیده است»، افزوده است:«ولی دروغ و اتهام‌زنی آنها با این بی پروائی و لطمه‌ای که از ناحیه آن به نظام و جامعه می‌خورد، مهم است.»

رئیس جمهور پیشین ایران همچنین با انتقاد از عدم برخورد مدعی‌العموم به خاطر این گونه «اهانت‌ها» اظهار داشته است: «اگر به سادگی شخصیت‌هایی که عمرشان را برای دینشان و انقلابشان و جامعه شان صرف کرده‌اند و همواره مورد اعتماد نظام و جامعه بوده‌اند به سادگی با دروغ متهم به چنین لغزش سنگینی ‌شوند آیا طبیعی نیست که جامعه نسبت به همه کسانی که دیروز مسئول بوده‌اند، امروز مسئولند و فردا مسئول خواهند بود شک کند و به کلی اعتماد خود را از دست بدهد؟»

وی از «دروغ‌گویی‌ها و ناسزاگویی‌ها» به عنوان دشمن واقعی نظام یاد کرده و با استناد به آموزه‌های دینی از دروغ به عنوان سرچشمه همه مفاسد، این پرسش را مطرح ساخته است که «آیا در جامعه ما به خصوص از سوی مسئولان و نهادهای رسمی بیشتر راستی را می‌بینیم یا دروغ را؟»

وی با بیان این که «خشونت‌طلبان» نمی‌خواهند از التهاب جامعه کاسته شود، در باره چشم‌انداز آینده اوضاع کشور گفته است: «ما اگر به آینده بنگریم و شاهد تلاشی باشیم که برای آزادی کسانی که گرفتار شده‌اند صورت می‌گیرد و فضای امن و آزاد برای همه افراد و تشکل‌ها وگروه‌ها ایجاد می‌شود و خردمندان خیرخواه به جای متوهمان خشونت‌گرا میدان دار می‌شوند، به سوی وضعیتی می‌رویم که در آن انتخابات سالم و بی‌حرف و حدیث و آزاد برگزار خواهد شد و خواهیم دید که چگونه جامعه به سوی آرامش ثبات و امید پیش خواهد رفت و این است راه تقویت نظام و عمل به میزان‌های درست انقلاب و تامین مصالح ملی و پاسداشت حرمت مردم.»

Mottaki offered his resignation in a private letter, but the Supreme Leader intervened by sending a member of his office to talk with the Foreign Minister. Mottaki set out his complaint with the question, “What is my role?”, given the apparent takeover of Iran’s diplomacy by the Presidency.

The Foreign Minister also noted that the initiative had already caused one embarrassment for Tehran, when Hamid Baghaei, the special envoy for Asia, spoke about the “genocide” of Armenians by Turkey. Mottaki, who had to apologise to his Turkish counterpart Ahmet Davutoglu, said, “We have to answer for these mistakes, and we have to repair them.”

Through his office, Ayatollah Khamenei assured Mottaki that he would take action. Days later, he slapped down the President, privately telling him that his action was counter-productive because it was not an organised plan and publicly — after a meeting with Ahmadinejad and the Cabinet — criticising “parallel action” in Government.

With Khamenei intervening, Mottaki not only withdrew his resignation but publicly maintained support for Ahmadinejad and the special envoys, fending off questions in Parliament.

(It should be noted, however, that despite the Supreme Leader’s apparent rebuke, the President has not pulled back the appointment of the special envoys. This raised questions as to whether Ahmadinejad has indeed been curbed or has merely accepted a temporary public criticism while maintaining his line.)

Yesterday there were further developments pointing to the rift between President and Foreign Minister. Mottaki has said that foreign policy is not a place for crude remarks and that this rule applies to prominent members of the Government. The Foreign Minister also referred to Khamenei’s criticism of “parallel action”.

Later “an informed official at the Foreign Ministry” said Mottaki’s remarks on Israel-Palestine negotiations had been distorted by some Iranian media. It was essential, the official said, that Iran’s foreign policy not be compromised by careless mistakes in information.

The official’s words were in reference to Sunday’s bitter exchange between Tehran and the Palestinian Authority, following President Ahmadinejad’s denunciation of the Israel-Palestine talks in his Qods Day speech. The implication was that Mottaki did not agree with the public criticism of Palestinian Authority head Mahmoud Abbas.

Tabnak has a lengthy article denouncing the special envoys while noting that the possibility of new Presidential representatives for Africa and Latin America has been raised.

In contrast, the Islamic Republic News Agency features the praise of some MPs for Ahmadinejad’s personal diplomacy on his visit this week to Qatar.

source: Enduring America

Bernard Kouchner calls Sakineh Mohammadi Ashtiani’s sentence to death by stoning “the height of barbarism” and says her case has become a “personal cause” for him.

Kouchner told reporters Monday after meeting with one of the woman’s lawyer’s in Paris that “I’m ready to do anything to save her. If I must go to Tehran to save her, I’ll go to Tehran.”

Iran lifted the stoning sentence for the 43-year-old mother of two after an international outcry. She could still be hanged.

source: AP

A Dubai-based Iranian businessman said that the latest sanctions have halved trade with Dubai, an important re-export centre for Iranian goods.

“We stopped transfers to Iran in all currencies in July,” an executive from an international bank, who spoke on condition of anonymity, told AFP.

The UN Security Council imposed a fourth round of sanctions on June 9 over Iran’s controversial programme of uranium enrichment, which many Western states believe may be a covert bid to make a nuclear bomb, a charge Tehran denies. The United States and European Union have since unilaterally imposed even tougher punitive measures, which contain provisions to penalise Tehran’s trading partners.

A banker with an Emirati bank said that transfers to Iran in dollars and euros are now forbidden, and have become “very difficult, if not impossible, in dirhams,” the UAE’s currency.

“Transactions by Iranian clients are closely monitored,” the banker said, adding that certain activities by Iranian clients, such as transfers to Asia to purchase goods, are sometimes blocked.

“We used to deal with some banks in Tehran, but now it is almost impossible,” the banker said.

Bank accounts of some Iranian clients have been closed recently, he added.

“The volume of trade between Dubai and Iran has been reduced by 50 percent compared to before the latest round of sanctions, mainly due to bank restrictions,” said Morteza Masoumzadeh, vice president of the Iranian Business Council in Dubai.

“There are more restrictions, and things are getting more complicated” because of the latest sanctions, he said. For example, businessmen can no longer “open a letter of credit to overseas suppliers if the port of discharge is an Iranian port,” he said.

UAE officials said last month that the country was implementing sanctions against Iran. It reportedly began taking steps to implement the latest UN sanctions against the Islamic Republic in June. The UAE central bank ordered the freezing of 41 bank accounts because of the sanctions on Iran, according to the Emirates Business 24/7 website.

Dubai, the UAE’s business and aviation transport hub, has also closed down the offices of 40 firms suspected of breaching the sanctions, the Gulf News daily reported.

Iran is a significant UAE trading partner, with trade volume between it and Dubai alone estimated at about 10 billion dollars (7.7 billion euros) a year, mostly imports to the emirate. There are about 400,000 Iranians living in the UAE.

source: AFP

به گزارش دویچه‌وله، محمود احمدی‌نژاد رییس‌جمهور ایران که در دوحه بسر می‌برد، روز یک‌شنبه (۵ سپتامبر / ۱۴ شهریور) در مورد مذاکرات جاری صلح میان اسراییل و فلسطینی‌ها گفت، این مذاکرات هیچ نتیجه ‌و فایده‌ای نداشته و تنها باعث می‌شود که اسراییل با تمسک به آن به حیات خود ادامه دهد.

احمدی‌نژاد در جریان کنفرانس مطبوعاتی مشترک خود با شیخ حمد بن خلیفه آل‌ثانی امیر قطر در دوحه گفت، اسراییل قادر نیست هیچ اقدامی علیه ایران انجام دهد.

به گفته احمدی‌نژاد، ایران قادر است پاسخ قدرتمندی به اسراییل و هر گونه عملیات نظامی از طرف آن بدهد. وی افزود: «جنگ هرگز رخ نخواهد داد و آنچه در جریان است، یک جنگ روانی است».

رییس دولت دهم گفت: «اسراییل و آمریکا در هر لحظه که بتوانند، به کشورهای منطقه حمله می‌کنند و این قدرت را هم دارند و منتظر اجازه کسی نخواهند؛ ولی مهم این است که به آنها اجازه چنین کاری را ندهیم».

وی افزود: «این رژیم وقتی قادر نباشد در جنوب لبنان و غزه کاری به نفع خود انجام دهد، به طریق اولی نمی‌تواند علیه ایران کاری کند».

وی با اشاره به مذاکرات مستقیم صلح میان اسراییل و فلسطینی‌ها که از روز پنج‌شنبه گذشته در واشنگتن شروع شده، گفت: «اسراییل رو به اضمحلال بوده و در شرایط بسیار سختی است، ضمن اینکه در معادلات ایران نیز جایی ندارد. آنها می‌خواهند از طریق این گفت‌وگوهای بی‌نتیجه به نتیجه‌ای برسند که چیزی جز ادامه حیاتش نیست».

احمدی‌نژاد پیش از این و اندکی بعد از آغاز مذاکرات در واشنگتن، از محمود عباس رییس تشکیلات خودگردان فلسطین بدون نام بردن از او انتقاد کرده و گفته بود که وی «گروگانی» در دست اسراییلی‌ها است.

نبیل ابوردینه سخنگوی محمود عباس نیز به نوبه خود پاسخ تندی به احمدی‌نژاد داد و گفت: «فردی که نماینده مردم ایران نیست و در انتخابات تقلب کرده و مردم ایران را سرکوب می‌کند و قدرت را دزدیده، نمی‌تواند درباره فلسطین و رئیس‌جمهور فلسطین سخن بگوید».

وزارت امور خارجه ایران، این اظهارات ابوردینه را «توهین‌آمیز» و «نسنجیده» خواند و نسبت به آن اعتراض کرد.

احمدی‌نژاد در ادامه کنفرانس مطبوعاتی در دوحه نسبت به ادامه محاصره غزه، شرایط افغانستان و وضعیت پاکستان ابراز نگرانی کرده و این مسائل را مهم‌تر از احتمال حمله به ایران خواند.

امیر قطر که همراه احمدی‌نژاد در کنفرانس مطبوعاتی شرکت داشت، در پاسخ به احمدی‌نژاد، مسئله محاصره نوار غزه را یک «مسئولیت عربی» خواند.

وی افزود: «از برادران خود در ایران و ترکیه تشکر می‌کنیم. اگر این دو کشور نبودند، وضعیت فلسطینی‌ها به مراتب بدتر بود؛ اما محاصره غزه یک مسئولیت عربی است».

امیر قطر درباره درگیری دولت یمن با گروه الحوثی‌ گفت که موضوع خاتمه یافته است. اشاره امیر قطر به توافقی است که بین طرفین درگیر در سال ۲۰۰۸ و با میانجیگری قطر ایجاد شده و باعث آتش‌بس در فوریه گذشته شد. درگیری‌ها در جنوب یمن از سال ۲۰۰۴ تا زمان توقف آن، هزاران کشته و ۲۵۰ هزار آواره بر جای گذاشت.

دولت یمن، ایران را متهم کرده بود که با حمایت از الحوثی و گروهش، سعی دارد شرایط این کشور و مرز یمن با عربستان را دچار تنش کند. یک ماه قبل دولت یمن و گروه الحوثی در دوحه توافق کردند که بر اساس یک جدول زمان‌بندی‌شده، به تعهدات خود عمل کرده و آتش‌بس را تثبیت کنند.

احمدی‌نژاد در این زمینه ابراز امیدواری کرد که تلاش‌های امیر قطر به نتیجه رسیده و امنیت به‌طور کامل در کشور یمن برقرار شده و یمنی‌ها دست در دست دولت خود به آرامش و استقرار برسند.

به گزارش رادیو فردا، این نیروى نظامى که مسئولیت امنیت استان تهران را بر عهده دارد در بیانیه خود هر گونه دخالت نیروهاى رسمى در تجمع مقابل منزل آقاى کروبى را رد کرده و مى گوید: «حاشیه سازى برخى عناصر خودسر در تجمع مقابل منزل کروبى که منجر به تیراندازى از سمت منزل وى و زخمى شدن چند تن گردید حادثه اى ساخته و پرداخته عناصر بى تدبیر و خودسر بود.»

بر اساس گزارش منابع خبرى نزدیک به مخالفان دولت ایران، گروهى از لباس شخصى ها هفته گذشته طى پنج شب در مقابل منزل مهدى کروبى تجمع کرده و اقدام به سر دادن شعار و تیراندازى کرده و به «رعب و وحشت» ساکنان مجمتع مسکونى آقاى کروبى پرداخته اند.

این گزارش ها مى افزاید که همزمان با مراسم «روز قدس» در تهران بار دیگر عده اى به مقابل منزل آقاى کروبى رفته و علیه وى شعار سر داده اند.

در حالى که افراد نزدیک به آقاى کروبى و مجمع روحانیون مبارز تجمع کنندگان را «نیروهاى رسمى» داراى تجهیزات گاز اشک آور و سلاح گرم معرفى کرده اند، سپاه محمد رسول الله گفته است که «مسببان این حاشیه سازى افرادى خودسر و کاملا بى ارتباط با نهاد مقدس بسیج و سپاه هستند.»

این نیروى نظامى در حالى که هر گونه دخالت افراد تحت امر خود را در وقایع چند روز گذشته رد کرده است در عین حال از «بسیجیان» خواسته است «براى حفظ وحدت از هر گونه ایجاد خوراک فکرى براى نفاق داخلى و فتنه گران خوددارى کنند.»

این اطلاعیه از سوی دیگر «بهترین و برترین پاسخ» به معترضان به دولت را «محاکمه طبیعی» آنان دانسته ‌است.

سپاه محمد رسول الله گفته است: «بهترین و برترین پاسخ و محاکمه فتنه گران، محاکمه طبیعى، مردمى به عناصر سبک سر فتنه مى باشد که مورد انزجار و تنفر عمومى ملت قرار گرفته اند.»

این بیانیه در حالی صادر می شود که رسانه های نزدیک به اصولگرایان از افراد تجمع کننده به عنوان «عناصر حزب اللهی و ملت شهید پرور» یاد کرده اند.

«بی‌ارتباط» دانستن حمله به منزل مهدی کروبی با نیروهای بسیج و سپاه که در بیانیه سپاه محمد رسول الله اعلام شده در حالی است که سحام‌نیوز، سایت خبری وابسته به مهدی کروبی گزارش کرده‌بود که در روز جمعه نیروهای «سپاه و بسیج» برای جلوگیری از حضور او در مراسم «روز قدس»، در برابر منزل آقای کروبی تجمع کرده‌اند.

در واکنش به این بیانیه، حسین کروبى، فرزند آقاى کروبى، در گفت و گو با رادیو فردا ضمن «ابراز خوشحالى» از اینکه یک نهاد رسمى پس از چند روز نسبت به حملات علیه این رهبر مخالفان واکنش نشان مى دهد گفت: «امیدواریم با این عواملى که سپاه آنها را خودسر مى نامد به شدت برخورد شود.»

وى این بخش از بیانیه سپاه مبنى بر «تیراندازى از سمت منزل آقاى کروبى و زخمى شدن چند تن» را رد کرد و گفت: «این اطلاعات سپاه کاملا غلط و اشتباه است. چون در فیلم ها مشهود است که اینها وارد خانه شدند، تیراندازى کردند. جمعیت چندین شب آنجا حاضر بودند و خانه محاصره شده بود. تیراندازى از سمت آنها شروع شد و حتى سر تیم حاج آقا که رفت با اینها مذاکره کند که تیراندازى نکنند، آن قدر کتک خورد که بیهوش شد و تا امروز در بیمارستان بود.»

حسین کروبی افزود: «مگر محافظین آقاى کروبى مریض بودند که شلیک کنند. آنها تیراندازى کردند و جاى گلوله هاى آنها بر در و دیوار وجود دارد.»

وی اظهار داشت: «بعد از پنج، شش روز که روزنامه کیهان مدعی شده بود آقای کروبی و پسرش چند نفری را جمع کردند جلوی ساختمان و خودشان به طور ساختگی تجمع درست کردند و بعضی از سایت‌های منتسب به دولت نوشتند که تجمع‌کنندگان امت حزب‌الله بودند و بعد از آن مدعی شدند که همسایه‌ها بودند که به اعتراض به آقای کروبی جمع شده‌بودند، همین که سپاه پاسداران اطلاعیه داده و یک نهاد رسمی این قضیه را محکوم کرده جای خوشحالی دارد.»

حسین کروبی در این مصاحبه از این‌که «افراد خودسر» بتوانند دست به چنین اقداماتی بزنند ابراز تعجب کرد.

وی گفت: «مامورین انتظامی همیشه بودند حتی شب جمعه و صبح جمعه بودند و کار آنها این بود که سر کوچه را از سمت شرق و غرب ببندند تا مردم عادی نتوانند بیایند و این‌ها هر کار می‌خواستند انجام بدهند،‌ نیروی خودسر چطور می‌تواند این کار را بکند که نیروی انتظامی جرئت نداشته باشد به آن‌ها حرفی بزند.»

به گزارش رادیو فردا، فدریکو لومباردی، سخنگوی واتیکان، روز یکشنبه اعلام کرد، واتیکان تلاش می‌کند با استفاده از ابزارهای دیپلماتیک مانع اجرای حکم اعدام سکینه آشتیانی شود.

این نخستین باری است که کلیسای کاتولیک در باره مسئله صدور حکم سنگسار برای یک زن ایرانی موضع‌گیری کرده است.

سکینه محمدی آشتیانی به اتهام «زنای محصنه» و نیز مشارکت در قتل همسرش از سال ۱۳۸۴ در زندان به سر می‌برد. وی در ابتدا در موضوع «ارتباط نامشروع» به ۹۹ ضربه شلاق محکوم شده بود که این حکم در مورد وی اجرا شد، اما با باز شدن پرونده قتل همسرش، پرونده پیشین خانم آشتیانی بار دیگر به جریان افتاد.

در این دادگاه خانم محمدی آشتیانی به اتهام زنای محصنه به سنگسار و به اتهام قتل همسرش به اعدام به وسیله دار محکوم شد.

به دنبال واکنش‌های گسترده جهانی نسبت به صدور حکم سنگسار برای خانم آشتیانی، مقام‌های قضایی جمهوری اسلامی اعلام کردند، حکم سنگسار وی متوقف شده، ولی حکم اعدام این زن ایرانی همچنان به قوت خود باقی خواهد ماند.

در این میان سخنگوی واتیکان با بیان این که سنگسار گونه‌ای بسیار خشن از مجازات مرگ است، تأکید کرده است که کلیسای کاتولیک به طور کلی مخالف مجازات اعدام است.

فدریکو لومباردی همچنین اعلام کرده است که واتیکان موضوع خانم سکینه محمدی‌آشتیانی را دنبال می‌کند.

از سوی دیگر سجاد قادرزاده، پسر خانم آشتیانی به یک خبرگزاری ایتالیایی گفته است که قصد دارد از پاپ خواهش کند برای نجات مادرش وارد عمل شود.

به گفته آقای لومباردی، تاکنون چنین درخواستی به واتیکان ارائه نشده است.

پسر خانم آشتیانی همچنین در گفت‌وگو با روزنامه فرانسوی لیبراسیون، از جامعه جهانی خواسته است که به تلاش‌های خود برای نجات مادرش ادامه داده و «کوتاه نیایند».

به گزارش بی‌بی‌سی او جمعه 12 شهریور (سوم سپتامبر) یک روز پس از آغاز گفتگوهای مستقیم بین اسرائیل و تشکیلات خودگردان فلسطینی، در مصاحبه با شبکه دوم تلویزیون اسرائیل، ایران را “مشکلی بزرگ” در خاورمیانه توصیف کرد.

در این مصاحبه از خانم کلینتون سوال شد که بسیاری در منطقه فکر می کنند که مذاکرات جاری با هدف جلب حمایت کشورهای عرب از حمله نظامی احتمالی علیه ایران برگزار می شود و نظر او چیست؟

وزیر امور خارجه ایالات متحده ضمن رد این دیدگاه، صراحتا اعلام کرد که این گفتگوها “ارتباطی با موضوع ایران ندارد.”

او گفت که “طرح صلح اعراب” که عربستان سعودی و اردن آنرا به پیش می برند بیانگر این طرز فکر رهبران عرب است که مناقشه اسرائیل و فلسطینی ها باید حل و فصل شود و چنین تحولی برای کل منطقه سودمند خواهد بود.

این در حالیست که مقام های ارشد جمهوری اسلامی هم زمان با برگزاری راهپیمایی “روز قدس” در این کشور، به شدت از مذاکرات واشنگتن انتقاد کرده اند.

محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری ایران، جمعه خطاب به مقام های فلسطینی مذاکره کننده گفت: “شما حق ندارید در مورد سرنوشت ملت فلسطین که سرنوشت اسلام و ملت های منطقه و به تعبیری سرنوشت همه بشریت است با دشمنان گفتگو کنید.”

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل و محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی موافقت کرده اند که گفتگوها را در ظرف یک سال انجام دهند.

علی لاریجانی، رئیس مجلس ایران نیز گفته است: “این نوع مذاکرات از مبتذل ‌ترین نوع مذاکرات است و شبیه نمایشی بود که چند نفر پشت میکروفون بیایند و مثلاً ‌برای مسلمانان کاری انجام دهند.”

هیلاری کلینتون در مصاحبه روز جمعه گفت که آمریکا نگران برنامه اتمی ایران و حمایت این کشور از “تروریسم” و گروه هایی است که به گفته او تلاش می کنند ثبات کشورها و منطقه را برهم بزنند.

اما وزیر امور خارجه آمریکا ایران را مشکلی جدی نه فقط برای ایالات متحده بلکه برای کشورهای منطقه دانست و گفت مردم در خاورمیانه پیش از آمریکا نتیجه سیاست های ایران از جمله حمایت از گروه هایی مانند حماس را مشاهده می کنند.

از هیلاری کلینتون سوال شد که آیا این نظر درست است که اساس مذاکرات مستقیم صلح بر این معادله استوار است که ایالات متحده در برابر صلح اسرائیل و فلسطینی ها و تاسیس کشور فلسطین با برنامه اتمی ایران برخورد خواهد کرد؟

وزیر امور خارجه آمریکا اذعان کرد که بعضی ها اینطور استدلال می کنند، اما از بیان موضع رسمی و صریح درباره آن خودداری کرد.

او تاکید کرد که ایالات متحده در حال حاضر بر تشدید تحریم ها علیه ایران تمرکز کرده است.

هیلاری کلینتون گفت: “ما در زمینه تحریم ایران پیشرفت کرده ایم. آنها درد این تحریم ها را احساس کرده اند زیرا می بینیم که در تمام تعاملات خود در سراسر دنیا تحت فشار اقتصادی شدید هستند.”

عبدالله نوری به دنبال هتک حرمت خانواده و حریم خصوصی مهدی کروبی، از رهبران جنبش سبز، توسط عده‌ای از بسیجیان و لباس ‌شخصی‌ها با او گفتگو کرد.

به گزارش جرس در این گفتگو عبدالله نوری با محکوم کردن هتاکی و اهانت نسبت به مهدی کروبی و خانواده وی گفت: این نوع جنایت ها و دست زدن به اعمال غیر انسانی و غیر اخلاقی، دلیل نبود عقلانیت و ذبح فضائل اخلاقی توسط اربابان قدرت و ثروت برای بقا در مسند به هر قیمت است.

عبدالله نوری در ادامه بیان کرد: حاکمیت هیچ علاقه ایی به پاسخگویی نسبت به اعمال و رفتار خود ندارد و هر سوال کننده و منتقدی را به هر شکل سرکوب می‌کند و یا با برچسب های نخ نمائی چون برانداز، جاسوس و یا عامل آمریکا و اسرائیل متهم می‌کند در حالی که رفتار و اعمال حاکمیت برای نابودی انقلاب و نظام و تهی کردن آن از فضائل اخلاقی و معنویات بسیار موثرتر از نقشه ها و توطئه های بیگانگان است.

وزیر کشور سابق ایران در ادامه افزود: امروز پس ازچندین سال درآمد افسانه ایی نفت کشور در حوزه های مختلف با بحران‌های جدی روبروست، چتر فقر و محرومیت بسیار گسترده تر شده، بیکاری و کم رنگ شدن فضائل اخلاقی در میان جامعه خصوصا جوانان دغدغه امروز اکثر خانواده‌ها ست، رشد توسعه و سازندگی در صنایع و کشاورزی بسیار کند شده، به دروغ اوضاع اقتصادی، سیاسی و بین المللی رو به رشد و خوب بیان می‌شود؛ در حالی که مردم با آگاهی و درایت خود و نگاه به زندگی خود و فرزندان و اطرافیان‌شان خلاف آن را احساس می‌کنند.

وی ادامه داد: حاکمیت با توجه به بحران مدیریت در حوزه های مختلف چاره ایی جز ایجاد بحران‌های خودساخته جهت انحراف افکار عمومی از مشکلات زیربنائی سیاسی، اقتصادی و بین المللی ندارد.

نوری تصریح کرد: چگونه حاکمیت مدعی است اکثریت جامعه پشتیبان اوست ولی نه تنها بر اساس قانون اساسی به معترضان و منتقدان اجازه هیچ نوع تجمع و اعتراضی را نمی‌دهد حتی نسبت به آنها دست به اعمال مذبوحانه و غیر انسانی می‌زند، یک روز درخیابان ها و نسبت به مردم و جوانان که تنها جرمشان سئوال از رای شان است جنایت و حرمت شکنی صورت می‌دهند، یک روز برای نشان دادن اقتدار نظام زندان ها از زنان و مردان این آب و خاک پر می شود وبرای پروژه اعتراف گیری از هیچ خلافی و اهانت و حرمت شکنی کوتاهی نمی کنند، روزی بر بیوت مراجع و علمای آزادی خواه و منتقد می تازند و اهانت روا می دارند، روزی برای اساتید ودانشگاهیان فرهیخته و منتقد فضای گفتگو وانتقاد را تنگ می‌کنند، روزی درحضورتمام ارکان حکومت ودر روز بزرگداشت امام بریادگارامام آن می‌کنند که خود لایق آنند و امروز نیز حقوق بگیران و دست نشاندگان جنایتکار همزمان با شب‌های قدر و روزهای عزای امیرالمومنین و نیز روز قدس یک بار دیگر پرده حیا را می‌درند و نسبت به شما و بیت محترم شما دست به هتک حرمت و پرده دری و اعمال غیراخلاقی می‌زنند و روی خوارج و جلادان اسرائیل را سفید می‌کنند، جرم شما، موسوی، خاتمی، منتظری، دستغیب، صانعی، خیل عظیم آسیب دیدگان بی نام و نشان و تمام آزادیخواهان، عبور از خط قرمز حکومت یعنی دفاع از کرامت و آزادی انسان و انتقاد از استبداد و خودکامگی است.

در ادامه عبدالله نوری برحمایت قاطع خود از مهدی کروبی تاکید کرد و آمادگی خود را نسبت به همراهی با وی اعلام داشت.

در این گفتگو مهدی کروبی با تاکید بر مواضع خود گفت: نسبت به راه و هدف خود ایمان دارم و از مسیر دفاع ازحقوق مردم و منافع ملی ایران به هیچ وجه کوتاه نخواهم آمد.

به گزارش رادیو فردا،‌ ایالات متحده از تحریم های تازه ژاپن علیه ایران که در واقع اجرای قطعنامه ۱۹۲۹ سازمان ملل است استقبال کرده و گفته است: چنین اقدامی گام چشمگیری در جهت مبارزه با گسترش و تولید سلاح های اتمی در جامعه بین المللی است و از ساخت چنین سلاح هایی توسط ایران جلوگیری می شود.

دولت ژاپن روز جمعه تحریم های تازه ای را علیه ایران تصویب کرد. این تحریم ها شامل مسدود کردن دارایی‌های ۸۸ شرکت، ۱۵ بانک و ۲۴ نفر می‌شود. این کشور پیش از این نیز در چارچوب اعمال تحریم علیه ایران، دارایی‌های ۷۵ شرکت و ۴۱ نفر را مسدود کرده‌بود.

در بیانیه مشترک وزارت خارجه و وزارت خزانه داری آمریکا آمده است:«ژاپن با این اقدام به سایر کشورهای مسئولیت پذیری همچون اتحادیه اروپا، استرالیا، کانادا و نروژ پیوسته است. کشورهایی که به خاطر سر پیچی ایران از تعهدات بین المللی اش به اجرای تحریم های خود علیه تهران اقدام کرده اند.»

در خردادماه سال جاری شورای امنیت سازمان ملل متحد چهارمین قطعنامه تحریمی علیه ایران را تصویب کرد. به دنبال تصویب این قطعنامه، آمریکا، اتحادیه اروپا، استرالیا و کانادا تحریم های مضاعفی را علیه ایران اعمال کردند.

کشورهای غربی ایران را متهم می کنند که در پوشش برنامه هسته ای خود در صدد دستیابی به تکتولوژی ساخت سلاح اتمی است. ایران با رد این اتهام می گوید برنامه هسته ای این کشور برای تامین انرژی است.

در بخش دیگری از بیانیه مشترک وزارت امور خارجه و وزارت خزانه داری آمریکا آمده است: «ما به ویژه این اقدام ژاپن که شماری از نهادها و افراد ایرانی را که در ارتباط با برنامه هسته ای ایران هستند مورد تحریم قرار داده تحسین می کنیم، از جمله شماری از بانک های ایران همچون بانک ملت، سپاه پاسداران جمهوری اسلامی، و خطوط کشتیرانی ایران.»

در بیانیه مشترک دو وزارتخانه آمریکا همچنین تصریح شده است: «این تحریم ها همراه با کنترل مالی ژاپن در مورد تمام معاملات مالی اش با ایران، ممنوعیت انتقال اقلامی که مصارف دو گانه و یا اقلام حساسی که می تواند کاربرد در تولید تسلیحات هسته ای داشته باشد، همین طور سرمایه گذاری و یا فروش تکنولوژی مربوط به بخش انرژی همه وهمه انزوای ایران را در نظام مالی بین المللی، و صنعتی تعمیق می بخشد.»

در بخش دیگری از این بیانیه آمده است: «چنین اقدامی از سوی ژاپن، نهادهای بانکی و بازرگانی این کشور را نیز از اقدامات مداوم و غیر- قانونی ایران محفوظ نگاه می دارد.»

در این بیانیه مشترک همچنین با اشاره به روابط گسترده تجاری ایران و ژاپن تصریح شده است:«بدون تردید تصمیم ژاپن دایر بر اجرای کامل قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت سازمان ملل متحد بدون هزینه نخواهد بود.»

در بخش دیگر این بیانیه آمده است:«اقدام ژاپن درواقع بیانگر رای جامعه جهانی است که رهبران ایران را با این گزینه روبرو می کند: یا به تعهدات بین المللی خود عمل می کند تا از منافع سودمند آن در پیوستن به جامعه جهانی بهره گیرید ویا این که به عدم پذیرش مسولیت های خود ادامه داده و با انزوای روز افزون و پیامدهای آن روبرو می شود.»

این بیانیه می افزاید:ما کوشش های بی سابقه ای را برای تعامل با ایران به کار برده و هنوز هم برای حل مساله فعالیت های هسته ای ایران و رفع نگرانی های جامعه بین المللی، خود را به تلاش های دیپلماتیک متعهد می دانیم. ولی براین باوریم که فشارهای بیشتر بر ایران بهترین راه برای رسیدن به این هدف است. ما از سایر کشورها می خواهیم تا با پیروی از ژاپن و با به کارگیری تدابیر شدیدی، از تلاش های بین المللی علیه ایران پشتیبانی کنند.

“If the leaders of the region do not have the guts, then the people of the region are capable of removing the Zionist regime from the world scene,” the hardliner said as the crowd chanted “Death to America! Death to Israel!.”

Ahmadinejad said that direct peace talks which Western-backed Palestinian president Mahmud Abbas relaunched with Israel in Washington on Thursday after a 20-month hiatus were “doomed” to fail.

“What do they want to negotiate about? Who are they representing? What are they going to talk about?” the Iranian president said of the Palestinian leadership. “Who gave them the right to sell piece of Palestinian land? The people of Palestine and the people of the region will not allow them to sell even an inch of Palestinian soil to the enemy. “The negotiations are stillborn and doomed.”

Iran is implacably opposed to the new peace talks and has given strong support to the Islamist Hamas movement which controls Gaza and which carried out two shooting attacks against Israeli settlers in the occupied West Bank in the run-up to their relaunch that killed four and wounded two.

source: AFP

“Please, don’t abandon us, don’t leave us alone in this struggle. Your voice has more weight for the president (Iran’s Mahmoud Ahmadinehad) than ours,” Sajjad Ghaderzade said in an interview with the newspaper O Globo.

His appeal was directed at Brazilian President Luiz Inacio Lula da Silva, who has already tried in vain to convince Iran to let Mohammadi-Ashtiani take up asylum in Brazil instead of being executed.

Ghaderzade, 21, said Lula’s efforts had had “a very positive effect” in raising the profile of his mother’s predicament.

Mohammadi-Ashtiani, a mother of two, was given the death penalty for an extramarital relationship. Iran has subsequently said she was also convicted of being an accomplice in her husband’s death, though she has denied that was the case. Her plight has prompted protests in Europe and an international campaign to spare her.

source: AFP

هرگاه قانون اساسی کشوری دموکراتیک نباشد، دولتی که بر پایه آن شکل می‌گیرد نیز لزوما غیردموکراتیک است. وجود نهادهایی هم‌چون ولایت فقیه و شورای نگهبان در ایران پس از انقلاب، از همان ابتدای تاسیس جمهوری اسلامی، امر قدرت‌گیری دولتی دموکراتیک را ناممکن ساخته بود. همه‌پرسی فروردین ۱۳۵۸ تائیدی بود بر مشروعیت دولت انقلاب و حکومت جمهوری اسلامی در ایران. اما در آن هنگام، رای مثبت بخش اعظم جامعه ایران به جمهوری اسلامی، نه به آن چهره‌ای دموکراتیک بخشید و نه از آن دولت، دولتی قانونی ساخت. از منظر سیاسی و تئوریک می‌توان گفت نهاد ولایت در ایران نه تنها مکمل نهاد جمهوریت نیست، بلکه محدود کننده آن است.

نهاد ولایت نقض رسمی آن حقی است که نهاد جمهوریت به مردم می‌دهد. پیش‌فرض جمهوریت پذیرش بلوغ سیاسی جامعه است و احترام قائل شدن به حق مردم برای گزینش؛ حال آن‌که نهاد ولایت عملا و آشکارا نفی این بلوغ سیاسی است و این حق را از افراد زیرمجموعه جامعه سلب می‌کند. به این ترتیب، گردآوردن دو بن ناسازگار ولایت و جمهوریت در قانون اساسی ایران به آن‌جا منجر می‌شود که حکومت با دستی حقی را به مردم بدهد که با دست دیگر باز می‌ستاند.

در گفتار پیشین به این نکته نیز اشاره شد که ثبات و بی‌ثباتی سیاسی یک حکومت بر دو رکن مکمل هم استوار است: یک رکن ارزشی (مشروعیت) و دیگری رکنی ابزاری (کارآمدی).

در نگاهی فرادیدی، مشروعیت و کارآمدی رابطه بین جامعه و دولت را رقم می‌زنند. مشروعیت حکایت از رویکرد جامعه نسبت به دولت دارد و کارآمدی توان دولت در مدیریت جامعه و پاسداری از قدرت و اتوریته خود در برابر یورش‌های بیگانگان و خیزش‌های اجتماعی است. در کشورهای غیردموکراتیک، مدیریت جامعه از طریق سرکوب اعتراض‌ها صورت می‌گیرد و از این رو، نیروها و نهادهای نظامی و انتظامی در کارآمدی دولت نقش مهم و تعیین کننده‌ای ایفا می‌کنند.

مشروعیت و قانونیت دولت انقلاب

ادبیات سیاسی ایران به شدت متاثر از ترجمه آثار مارکسیستی و لنینیستی است. یکی از کژفهمی‌های ناشی از این تاثیر را می‌توان در بار مثبتی یافت که در ادبیات سیاسی ایران برای مفهوم انقلاب قائل می‌شوند. این تصور ناصحیح از مفهوم انقلاب منجر به آن می‌شود که برخی از پژوهشگران و کنشگران سیاسی ایرانی از کارگرفت واژه انقلاب برای بیان رویداد منتهی به ۲۲ بهمن پرهیز کرده و از آن تحت عنوان “خیزش” و “قیام” یاد کنند. حال آن‌که انقلاب لزوما از بار مفهومی مثبت برخوردار نیست و می‌تواند خصلتی ارتجاعی داشته باشد. از این‌رو سخن گفتن از “انقلاب اسلامی” و “دولت انقلابی” به خودی خود حامل هیچ بار ارزشی مثبت نیست و تن زدن از کارگرفت واژه انقلاب در مورد این رویداد عظیم به معنی فروکاستن از اهمیت تاریخی آن است.

“قانون انقلابی” توجیه رفتار غیرقانونی آن نیرویی است که برای تصمیم‌ها و اجرای تصمیم‌های خود به هیچ مقام و نهادی پاسخ‌گو نیست

بحران سیاسی ناشی از بحران مشروعیت حکومت پهلوی از کارآمدی دولت در امر سرکوب اعتراض‌ها کاست و همین امر، زمینه‌های کسب قدرت سیاسی توسط روحانیونی که گرد آیت‌الله خمینی جمع شده بودند را فراهم ساخت. وسعت گرفتن گستره اعتراض‌های اجتماعی به تولد دولت انقلابی در ایران ره برد. در این نکته که دولت انقلاب، دولتی دموکراتیک نبود، تردیدی نیست. پرسش اما از پی قانونیت این دولت است و پاسخ این پرسش در گروی نظری است گذری بر رویدادهای منتهی به تولد این دولت.

روز ۱۵ بهمن ۱۳۵۷، یعنی یک هفته پیش از پیروزی کامل انقلاب اسلامی، دولتی انقلابی در سایه حضور دولت وقت شکل گرفت. وجود هم‌زمان دو دولت در یک لحظه تاریخی حکایت از موقعیتی انقلابی داشت که در آن هنگام بر جامعه ایران سایه افکنده بود. یکی آن دولتی بود که متکی بر حکم آیت‌الله خمینی و تصمیم شورای انقلاب اسلامی بود و دیگری دولتی که شاه پیش از ترک کشور به مجلس معرفی کرده بود و بر رای اعتماد مجلس و همچنین حمایت و پشتیبانی بخش قابل ملاحظه‌ای از نیروهای نظامی و انتظامی تکیه زده بود. حال آن‌که سیاست سرکوب خشن اعتراض‌ها نتوانسته بود به مدیریت موفق بحران بیانجامد و همین امر، نارضایتی اجتماعی گسترده را از فراز دیوارهای بلند پادگان‌ها به سربازان و نیروهای انتظامی سرایت داده بود.

آیت‌الله خمینی توده‌ها را پشت سر خود داشت و با عزیمت از شور انقلابی مردمی که به خیابان‌ها ریخته بودند در بهشت‌زهرا فریاد زد که “من به پشتیبانی این ملت توی دهن این دولت می‌زنم. من دولت تعیین می‌کنم.” دو روز پس از این سخنرانی، یعنی در روز ۱۴ بهمن، شورای انقلاب اسلامی مهدی بازرگان را به عنوان نخست وزیر دولت انقلاب برگزید. حکم انتصاب بازرگان فردای همان روز توسط هاشمی رفسنجانی و در حضور آیت‌الله خمینی قرائت شد.

مهدی بازرگان مامور اداره مملکت، برگزاری رفراندوم، تشکیل مجلس خبرگان و برگزاری انتخابات مجلس شد. آیت‌الله خمینی همان روز از مردم خواست با حضور خود در خیابان‌ها به دولت منصوب وی رای اعتماد بدهند و تهدید کرد هر کس که در برابر این دولت بایستد، از سوی خدا مجازات خواهد شد. “انتقام الهی” که خمینی از آن سخن گفته بود، در مواردی حتی پیش از صدور حکم اعدام بر وابستگان رژیم گذشته نازل شد. حضور میلیونی مردم در روزهای طوفانی بین ۱۹ و ۲۲ بهمن‌، به عمر دولت آخرین نخست‌وزیر محمدرضا شاه خاتمه داد و همان‌هنگام به دولت انقلاب رسمیت بخشید.

گرچه حضور گسترده مردم در خیابان‌ها حکایت از مشروعیت گسترده دولت انقلابی داشت، دولت انقلاب از آن‌جا که بر بستر کارگرفت قانونی مشخص شکل نگرفته و پدید نیامده بود، عملا دولتی غیرقانونی بود. آیت‌الله خمینی در روز ۱۵ بهمن تلویحا از اعتبار بخشی از قانون اساسی مشروطه تا جایگزینی آن با قانون اساسی اسلامی سخن گفته بود، اما روشن نبود که از نظر وی کدام بخش از آن قانون معتبر و کدام بخش نامعتبر است.

همان‌گونه که لنین پس از پیروزی انقلاب اکتبر “دیکتاتوری پرولتاریا” را بر فراز هر قانونی اعلام کرده و از “قانون انقلابی” سخن گفته بود، دولت انقلابی ایران نیز عملا اعمال چنین قانونی را پیشه کرد. “قانون انقلابی” در فرجامین نگاه توجیه اراده انقلابی و قانون‌گریز آن نیرویی است که قدرت سیاسی را به چنگ آورده است. از این منظر، “قانون انقلابی” توجیه رفتار غیرقانونی آن نیرویی است که برای تصمیم‌ها و اجرای تصمیم‌های خود به هیچ مقام و نهادی پاسخ‌گو نیست. دولت انقلاب در ایران خیلی سریع بدل به دولت موقت شد و نیروی انقلابی که بر شور و هیجان عمومی توده استوار بود، به موازات و مستقل از دولت موقت هم به اجرای بی‌درنگ مجازات‌های الهی همت گمارد و هم با تصرف سفارتخانه آمریکا، زمینه‌های سقوط نخستین نخست‌وزیر دولت برآمده از انقلاب را فراهم ساخت.

در صحت این نکته که دولت برآمده از انقلاب و حکومت جمهوری اسلامی ایران از مشروعیت گسترده‌ای برخوردار بودند، تردیدی نیست. حضور گسترده مردم در خیابان‌ها در روزهای پیش و پس از انقلاب، همه‌پرسی فروردین ۵۸ و شرکت توده‌ای در جنگ ایران و عراق، مشارکت کم سابقه مردم در انتخابات گوناگون جملگی تائید این مشروعیت گسترده‌اند. اما، هرگاه دولت موقت و حکومت اسلامی در ایران مشروعیت خود را وام‌دار قانونیت خود نباشند، که نبودند، پرسیدنی است که علت باور مردم به حقانیت این حکومت در آن هنگام چه بوده است. از این‌رو ضروری است نگاهی به گونه‌های مختلف حکومت‌های مشروع داشته باشیم.

گونه شناسی حکومت‌های مشروع

از آن‌جا که علت‌های باور به مشروعیت یک حکومت متنوعند، پس نتیجه آن می‌شود که حکومت‌های مشروع متنوعند. “گور” و “اکستاین” به درستی به این نکته اشاره می‌کنند که گونه‌شناسی حکومت‌های مشروع از حیث جامعه‌شناسی بدون رجوع به طبقه‌بندی پیشنهاد شده توسط ماکس وبر ممکن نیست.(1)

ماکس وبر در کتاب معروف خود “Wirtschaft und Gesellschaft” (اقتصاد و جامعه) به پایه‌های متفاوت شکل گیری باور به مشروعیت یک حکومت می‌پردازد. بر اساس نظر و طبقه‌بندی وبر، سه گونه حکومت مشروع قابل تشخیص است.
1. حکومت‌های مشروع سنتی (traditional)
2. حکومت‌های مشروع کاریسماتیک
3. حکومت‌های مشروع عقلایی (rational) (2)

رهبری کاریسماتیک آیت‌الله خمینی گرچه زمینه‌ساز مشروعیتی گسترده برای دولت انقلاب و حکومت جمهوری اسلامی بود، درگذشت وی به عنوان رهبری بهره‌مند از فره ایزدی، اختلافات پنهان در بین رهبران و مسئولان جمهوری اسلامی را علنی ساخت و برای جانشین وی، مشکل‌آفرین شد

طبقه‌بندی حکومت‌های مشروع از نظر ماکس وبر به بحث‌های گسترده‌ای در بین جامعه‌شناسان دامن زده است. برخی از جامعه‌شناسان حتی طبقه‌بندی‌های دیگری را پیشنهاد کرده‌اند.(3) اما ما برای تدقیق درک و فهم خود از مبانی مشروعیت و بحران مشروعیت در ایران تنها به نمونه‌ای از این طبقه‌بندی‌ها اشاره خواهیم کرد. نمونه‌ای که “آصف حسین” پیشنهاد می‌کند.(4)

نمونه پیشنهادی آصف حسین به‌ویژه از بابت درک پایه‌های مشروعیت در ایران پس از انقلاب می‌تواند مفید واقع شود. حسین در کتاب خود “چشم‌انداز سیاسی جهان اسلام” به سه گونه حکومت مشروع اشاره می‌کند. طبقه‌بندی حکومت‌های مشروع از نظر آصف حسین از این قرارند:

1. فردی
2. ایدئولوژیک
3. ساختاری (structural) (5)

البته باید روشن و شفاف گفت که مدل پیشنهادی آصف حسین برای تقسیم حکومت‌های مشروع بر طبقه‌بندی مطرح شده از سوی “کارل یوآخیم فریدریش” استوار است.(6) از نظر آصف حسین نوع ساختاری مشروعیت یک حکومت ضد آن چیزی است که وی گونه‌های فردی حکومت مشروع می‌خواند. آصف حسین شاه بیت حکومت‌های مشروع ساختاری را در این نکته می‌بیند که در این قبیل حکومت‌ها، بنیان‌های سیاسی نهادی می‌شوند.

مراد حسین از این موضوع آن است که حکومت‌های دموکراتیک و مدرن با نهادی کردن بنیان‌های سیاسی جنبه‌های فردی را در خود از بین می‌برند. از این رو، تغییر چهره‌ها و شخصیت‌های سیاسی در این قبیل کشورها، تاثیری عمده بر ساختار سیاسی حاکم بر آن‌ها ندارد. به عبارت دیگر برخلاف حکومت‌های فردی مشروع که عمدتا بر نقش فرد در سیستم استوار است، در حکومت‌های مشروع از گونه ساختاری، افراد در نهادها حل می‌شوند. البته آنچه آصف حسین نوع ساختاری مشروعیت می‌خواند مترادف همان چیزی است که وبر و بسیاری دیگر از جامعه‌شناسان گونه عقلایی مشروعیت حکومت‌ها خوانده‌اند.(7)

آنچه در طبقه‌بندی پیشنهادی آصف حسین جالب است این است که وی نمونه‌های سنتی مشروعیت هم‌چون پیوند خونی و نمونه‌های کاریسماتیک را در شمار گونه‌های فردی حکومت‌های مشروع قرار می‌دهد. از این حیث مشروعیت نسبی حکومت آقامحمدخان قاجار که ریشه در سنت سلطنت و پیوند خونی ایل قاجار دارد با مشروعیت کاریسماتیک آیت‌الله خمینی در زیر مجموعه حکومت‌های مشروع فردی قرار می‌گیرد. رهبری کاریسماتیک آیت‌الله خمینی گرچه زمینه‌ساز مشروعیتی گسترده برای دولت انقلاب و حکومت جمهوری اسلامی بود، درگذشت وی به عنوان رهبری بهره‌مند از فره ایزدی، اختلافات پنهان در بین رهبران و مسئولان جمهوری اسلامی را علنی ساخت و برای جانشین وی، مشکل‌آفرین شد.

از آن‌جا که دولت پهلوی دولتی غیرایلاتی بود، برخلاف حکومت‌های ایلاتی پیش از خود، از برخی از پایه‌های سنتی باور به مشروعیت محروم بود. رویکرد رضاشاه و پسرش به نوسازی دستگاه دولتی، عملا زمینه‌های کسب مشروعیت سنتی این حکومت را تحلیل برد. از سوی دیگر، خصلت اتوکراتیک رژیم مانع از آن شد که با روی آوردن به قانونیت و نهادی کردن بنیان‌های سیاسی، یعنی کاستن از جنبه‌های فردی قدرت و فاصله گرفتن از اتوکراسی، زمینه‌های کسب مشروعیت عقلایی فراهم شود. محمدرضاشاه با صرف میلیاردها دلار بر کارآمدی دولت خویش افزود‌، اما شکاف دولت و جامعه لحظه به لحظه عمیق‌تر شد.

در گفتار آینده نگاهی خواهیم داشت به ساختار حکومت پهلوی.

———————

پانویس‌ها:

[1] Ted Robert Gurr and Harry Eckstein, Patterns of Authority: A Structural Basis for Political Inquiry, (New York, London, Sydney and Toronto 1975), p. 201.

[2] Max Weber, Wirtschaft und Gesellschaft, Grundrisse der verstehenden Soziologie, (Tübingen 1972), p. 124.

[3]On the various typologies of legitimate authority, see: D. Easton, A Systems Analysis of Political Life, (New York: 1965); C. J. Friedrich, “Die Legitimität in politischer Perspektive”, in: Politische Vierteljahresschrift, I (1960), pp. 119; and Weyma Lübbe, Legitimität kraft Legalität, Sinnverstehen und Institutionalalyse bei Max Weber und seinen Kritkern, (Tübingen 1991), p. 9, footnote.

[4] Asaf Hussain, Political Perspectives on the Muslim World, (London and Basingstoke 1984(

[5] Asaf Hussain, Political Perspectives on…, p. 105

[6] See: C. J. Friedrich, “Die Legitimität in politischer Perspektive”, in: Politische Vierteljahresschrift, I (1960)
[7] To use Weberian concepts, the structural type of legitimacy, similar to the rational type, is zweckrational ratherthan wertrational

* رییس بخش فارسی رادیو دویچه‌وله

———————

مرتبط:

بخش اول: یک فسیل زنده

بخش دوم: مفهوم‌های نامفهوم

بخش سوم: گذر از سطح رویدادها

بخش چهارم: مشروعیت و قانونیت

به گزارش دویچه‌وله، همزمان با روز قدس و پس از آنکه مهدی کروبی اعلام کرد قصد دارد در تظاهرات این روز شرکت کند، گروهی از افراد مهاجم که از پنج روز قبل منزل مهدی کروبی را محاصره کرده بودند، پنج‌شنبه شب (۲ سپتامبر / ۱۱ شهریور) به منزل وی حمله کرده و در این اقدام خود از سلاح‌های گرم نیز استفاده کردند.

وبسایت سحام‌نیوز وابسته به حزب اعتماد ملی، در مورد این حادثه اعلام کرد که نزدیک به یکصد نفر از نیروهای موسوم به لباس شخصی و بسیج با حمله به منزل کروبی، درب ساختمان را به آتش کشیده و با استفاده از کوکتل مولوتوف و تیراندازی‌های هوایی قصد ورود به ساختمان را داشتند که در نهایت با مقاومت تیم محافظان کروبی مواجه شدند.

بر اساس گزارش سحام‌نیوز، نیروی انتظامی که در محل حاضر شده بود، با افزایش خشونت‌ها صحنه درگیری را ترک کرده و تیم محافظان کروبی مسئولیت ممانعت از ورود مهاجمان به ساختمان را بر عهده گرفتند. سرتیم محافظان کروبی برای مذاکره با افراد مهاجم به بیرون از ساختمان می‌رود که پس از خلع‌سلاح، مورد ضرب و شتم شدید قرار گرفته و در نتیجه بیهوش شده و توسط عده‌ای به بیمارستان منتقل می‌شود.

خبر این حمله به همراه عکس و فیلم از آن بلافاصله در اینترنت منتشر شده و کروبی برای جلوگیری از حضور مردم در صحنه درگیری‌ها با ارسال پیامی از طریق وبسایت سحام‌نیوز درخواست کرد تا هیچکس در برابر منزل وی حاضر نشود.

کروبی در پیامی، بر حفظ جان و امنیت مردم تاکید کرده و از آنان درخواست کرد که امشب از حرکت به سمت منزل وی خودداری کنند.

وی همچنین ضمن عذرخواهی از «همسایگان که در پنج شب محاصره منزل، مورد اذیت و آزار قرار گرفته‌اند» اعلام کرد که «هر چه خدا برایم مقدر کرده باشد را با تمام وجود پذیرا هستم و تا آخرین لحظه از حقوق مردم کوتاه نخواهم آمد».

افراد مهاجم با شعار «لبیک یا خامنه‌ای» به منزل کروبی حمله‌ور شدند. علیرغم اینکه محافظان کروبی قصد داشتند وی را از ساختمان خارج کنند، ولی با مخالفت وی مواجه شدند. مهاجمان برق تمامی منطقه را و با شکستن لوله‌های آب، جریان آب ساختمان محل سکونت کروبی را نیز قطع کردند و پس از آن با شکستن دوربین‌های مدار بسته و آتش زدن درب ورودی ساختمان قصد ورود به آن را داشتند. آنان همچنین اقدام به تیراندازی کرده‌ و کوکتل مولوتوف پرتاب کرده‌اند و پس از مقاومت تیم محافظان کروبی در داخل منزل عقب نشسته‌اند.

سحام‌نیوز مهاجمان را «افراد اراذل و اوباش نظامی که وابسته به قرارگاه شهید محلاتی هستند» توصیف کرده و گفته است که آنان شعارهایی مانند «وای اگر خامنه‌ای حکم جهادم دهد» و «آمریکا ـ کروبی پیوندتان مبارک» را سر دادند. این گزارش می افزاید که این افراد سلاح سرد و گرم همراه داشته و هدف آنان «ترساندن و ایجاد رعب و وحشت در اذهان عمومی و علی الخصوص جلوگیری از حضور مهدی کروبی در راهپیمایی روز قدس است».

با گذشت چند ساعت از درگیری‌ها، سرانجام نیروهای یگان ویژه با حضور در محل، کنترل اوضاع را در دست گرفته و مهاجمان را به عقب راندند تا یک خیابان دورتر به عزاداری مشغول شوند. مهدی کروبی این حادثه را که در شب قدر (شب بیست و سوم ماه رمضان) رخ داد، «بی‌خردی» و «جهل دینی» خواند.

حمله مسلحانه به منزل کروبی پس از آن صورت گرفت که یک شب قبل فاطمه کروبی همسر وی با ارسال نامه‌ای سرگشاده برای آیت‌الله خامنه‌ای، او را مسئول سه شب محاصره ساختمان خوانده بود. فاطمه کروبی در این نامه خطاب به آیت‌الله خامنه‌ای گفت: «جمعی از نیروهای بسیج و سپاه در سه شب متوالی، با تجمع مقابل مجتمع مسکونی ما، اقدام به اهانت، آزار و رنجش همسایگان و تخریب اموال کرده‌اند. این گروه سازماندهی شده خود را «سرباز ولایت» نامیدند و اوج وحشیگری خود را با به‌کارگیری الفاظ سخیف علیه همسرم و خانواده، شعارنویسی بر دیوار مجتمع و همسایگان و تخریب اموال نشان دادند».

در ادامه نامه همسر کروبی آمده است: «این جرایم مشهود به نام حمایت از حضرتعالی و در مقابل نیروهای انتظامی صورت گرفت و جالب آن که این نیرو حتی جرات نزدیک شدن به این جماعت تحت‌الحمایه را نداشت».

به نظر می‌رسد که افراد مهاجم بعد از پنج شب محاصره منزل و سپس حمله به سمت ساختمان محل زندگی کروبی، قصد دارند از حضور وی در تظاهرات روز قدس جلوگیری کنند.

مهدی کروبی پیشتر با صدور اعلامیه‌ای گفته بود که قصد دارد در راهپیمایی روز قدس که جمعه ۱۲ شهریور برگزار می‌شود، شرکت کند.

وبسایت سحام نیوز همچنین گزارش داده است که پس از حمله به منزل کروبی در شب گذشته، آیت‌الله یوسف صانعی از مراجع تقلید مقیم قم، ضمن تماس تلفنی با مهدی کروبی، محاصره و حمله به خانه او را محکوم کرده و همچنین در گفتگویی با همسر مهدی کروبی، نگرانی خود را نسبت به این حوادث ابراز داشت.

به گزارش رادیو فردا، میرحسین موسوی همچنین از مسئولان جمهوری اسلامی ایران خواسته است که فرصت باقی مانده را غنیمت بشمارند و از ظلمی که به گفته او «بر مردم روا داشته اند» دست طلب آمرزش بلند کنند.

میرحسین موسوی تصریح می‌کند: «مردم از خود می‌پرسند قیام آنان به عنوان شهروندان، برای برپایی جامعه‌ای که در آن کرامت انسانی پاس داشته شود و زمینه رشد و شکوفایی استعدادهای خدادادشان فراهم آید و قدم‌های روشن برای بهروزی آنان و جامعه برداشته شود، به کجا رسید.»

میر حسین موسوی در ادامه این پرسش را مطرح می‌کند که «مردم تاچه اندازه به خواست‌شان، یعنی استقلال، آزادی، عدالت و پیشرفت نزدیک شده‌اند.»

این رهبر اصلاح‌طلب پرسش‌های مشابهی را در مورد سرانجام استقلال سیاسی ایران و عزت، اقتدار، سرفرازی و استقلال اقتصادی آن در جهان و منطقه، سرنوشت سند چشم انداز ۲۰ ساله، نتیجه مدیریت به گفته او «غلط و ماجراجویی های نابخردانه و دشمن‌تراشی‌های بیهوده در عرصه روابط خارجی» مطرح کرده است.

آخرین نخست‌وزیر ایران می‌نویسد: «مردم…می پرسند آیا ما امید تحقق آنچه را که در بند یک سند چشم انداز بیست ساله آمده است به باد نداده‌ایم و آیا مدیریت غلط و ماجراجویی‌های نابخردانه و دشمن‌تراشی‌های بیهوده در عرصه روابط خارجی، میراث گذشته پرافتخار ما را به باد نداده است؟ چه مانعی باعث شده که نظام نتواند از دستاوردهای سترگ مدیران فداکار و دانشمندان و متخصصان و مدافعان منافع ملی استفاده کند. و آیا می‌توان از سیاست خارجی که تنها در صدا و سیما و رسانه های مشخص دولتی پر هیبت و بااقتدار جلوه می‌کند و چهره ترحم انگیز آن را حتی درهای بسته گفت‌وگوهای بی ثمر و ذلت بار نم‌ تواند پنهان کنند جز این انتظاری داشت؟»

وی تصریح می‌کند: «مردم ما به حق نگران حرکات خام دولتمردانی فاقد حمایت مردمی هستند؛ یعنی بی‌بهره از گرانبهاترین سرمایه و پشتوانه ما در تعاملات خارجی در طول دو دهه گذشته؛ و نگران از آنکه بی‌بهرگان از اعتماد ملی در پشت سر ملت چوب حراج بر منافع ملی بزنند و سرزمینی سوخته در پشت سر خود بر جای گذارند.»

میرحسین موسوی می‌افزاید: «مردم می‌پرسند تا چه اندازه در جامعه‌ای که در آن قلم‌ها شکسته و دهان‌ها بسته و روزنامه‌نگاران، استادان، معلمان، کارگران، زنان و مردان در پشت میله‌های زندان هستند و هرگونه انتقاد و اعتراض، توطئه همداستانی با دشمن‌های خودساخته خوانده می‌شود و هر گامی برای احقاق حق، فتنه نامیده می‌شود، بحث از حقوق ملت و کرامت انسانی و آزادی ها موضوعیت دارد.»

به نوشته میرحسین موسوی، با «چمن کاری میدان آزادی و اینکه گفته شود مردم ایران از بیشترین آزادی‌ها برخوردار هستند، طعم تلخ دیکتاتوری در دهان شیرین نمی‌شود.»

میرحسین موسوی با یادآوری «۴۰۰ میلیارد دلار» درآمد نفتی ایران در سال‌های اخیر، این پرسش را مطرح کرده است که آیا «حاصل نظامی‌گری در عرصه تولید، توزیع و خدمات کشور آیا جز پدید آمدن قطب‌های اقتصادی انحصارگر، ناکارآمد و زیان ده و نیز نحیف شدن روزافزون بخش خصوصی و تعاونی بوده؟»

میرحسین موسوی در ادامه از حاکمان جمهوری اسلامی دعوت کرده است با توجه به ماه رمضان «به شکاف عمیق بی‌اعتمادی بین خود و مردم» بیندیشند و «از ظلمی که بر مردم روا داشته‌اند به درگاه پروردگار و مردم دست طلب آمرزش» بخواهند.

وی می‌نویسد: «کاش به جای درخواست‌های مکرر از بازیگران صحنه بین‌المللی، یکبار هم که شده از مردم خویش می‌خواستند که فرصت جبران تمامی ستم‌ها و جفاهایی را که بر مردم روا داشته‌اند به آنها بدهند.»

وی می‌افزاید: «از مردم بپرسید آنها به شما خواهند گفت زندانیان حوادث پس از انتخابات را آزاد و به جای آن، عاملان و آمران فجایع شوم را مجازات کنید و با باز کردن درهای زندان، خود را از چرخه پایان ناپذیر و مضمحل کننده به کارگیری خشونت و ستم بیشتر آزاد نمایید. راه و رسم سخن گفتنتان را با مردم دگرگون و صداقت و شفافیت را جایگزین دروغ و تزویر کنید. با مردم خود آشتی کنید و از پشتوانه آنها عزت کسب کنید، تا مجبور نشوید در مناسبات خارجی خود تن به ذلت دهید.»

میرحسین موسوی می‌افزاید: «کاش درهای زندان‌هایی که آزادزنان و آزادمردان دلسوز این آب و خاک را در آن به بند کشیده باز می‌کردند و از آنان درخواست می‌کردند که آنها را در نجات یافتن از وضعیت مخاطره‌آمیزی که در آن قرار دارند یاری دهند. مردم با زبان حال و قال می‌گویند اینقدر در هر مناسبتی که به بن بست بر می‌خورید دشمن دشمن نکنید و همه مصیبت‌ها را به دشمنان خود ساخته و موهوم نسبت ندهید. دشمن واقعی در درون شماست وگرنه وقتی به فریاد آزادی‌خواهی و مطالبه حاکمیت مردم بر سرنوشت خود در دانشگاه‌ها بر می‌خوردید، نمی‌گفتید که دانشگاهای مخالف تفرعن را با خاک یکسان می‌کنید. گیرم دانشگاه‌ها را ویران کردید، با ملتی تشنه آزادی و فضیلت و عدالت چه می‌کنید؟»

میر حسین موسوی خطاب به حاکمان جمهوری اسلامی می‌نویسد: «اسلام رحمانی را بجای اسلام متحجرین تشنه قدرت بنشانید، همکاری و همدلی و اتحاد مبتنی بر اجماع ملی را بر استفاده از زر و زور و تزویر ترجیح دهید، آنگاه خواهید دید که همین مردم ستم دیده از شما، آماده بخشش شما خواهد بود و با بزرگ‌منشی، که از ویژگی‌های تاریخی ایرانیان است، به شما فرصت جبران همه جفاهایی را که در حق آنها کرده‌اید خواهند داد. در غیر این صورت، مردم شما را تنها خواهند گذاشت و سرانجام همه حکومت‌های خودکامه‌ای که ملتشان آنها را تنها گذاشت، در انتظارتان خواهد بود».

میر حسین موسوی همچنین خواستار برگزاری انتخابات آزاد و به رسمیت شناخته شدن حق مردم در تعیین سرنوشت خود شده و نوشته است:« برگزاری انتخابات آزاد و غیر گزینشی تکلیف حکومت است.»

به گزارش تابناک، تونی بلر در مصاحبه‌ای با شبکه‌ “بی‌بی‌سی” که روز چهارشنبه انجام شد گفت، تسلیح اتمی ایران به هیچ وجه قابل تحمل نیست و اگر این کشور به برنامه‌ هسته‌ای خود ادامه دهد “باید این پیام را به صدای بلند و واضح” به ایران رساند.

در همین حال روسیه نیز نسبت به پیامدهای ماجراجویی اتمی هشدار داد.

خبرگزاری “ریانووستی” در گزارشی نوشت: فراهم آوردن شفافیت و همکاری لازم با آژانس بین المللی انرژی اتمی به نفع ایران است. این مطلب را “سرگی لاوروف” وزیر امور خارجه روسیه در دیدار با دانشجویان “انستیتوی دولتی روابط بین‌ الملل مسکو” (ماگیمو) اظهار کرد.

وزیر امور خارجه روسیه گفت: ایجاد وضوح در مسائل مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران نه تنها ضروری که پیش از هر چیز به نفع خود ایران است.