با عزیمت از برآیند سیاسی نامتعارف انقلاب ایران و تجربه برآمده از سی و دو سال حکومت جمهوری اسلامی می‌توان گفت که انقلاب ایران، انقلابی بد فرجام بود. اما بد فرجامی به معنی بی‌ فرجامی این انقلاب نیست. حال آن‌که گروهی از پژوهشگران در تحلیل‌ها و ارزیابی‌های خود از انقلاب ایران بر آن بوده‌اند، این انقلاب را مستقل از فرجام آن مورد بررسی قرار دهند. در گفتار کنونی به انگیزه‌های نظری این گروه از پژوهشگران می‌پردازیم و نگاهی خواهیم داشت به پی آمدهای نظری چنین تحلیل‌هایی.

زمانی در دهه‌ی ۱۹۸۰ که رژیم کمونیستی لهستان با چالش‌های جدی توده‌های روگردان‌شده مواجه شده بود، سخنگوی رسمی رژیم، یرزی اوربان به روزنامه‌نگاری خارجی گفت که در لهستان تنها دو گزینه وجود دارد، یا کمونیسم یا سلطه‌ی کلیسای کاتولیک: «یا ما یا مریمِ مقدسِ سیاه‌ِ چستوکوا».

اگر تاثیر نتایج تحریم بر سرنوشت کشورها ثابت فرض نشود آنگاه تحت شرایطی، تحریم های بین المللی می تواند نتایج مثبتی به همراه داشته باشد. تحریم در کل امری منفی است اما به مانند داروی تلخ می تواند باعث درمان و رسیدن به وضعیت بهتر شود و یا از وقوع شر بزرگتری جلوگیری کند.

آن‌چه که از نگاه هیچ‌کس هنگام تأمل در شورش‌های تونس و مصر دور نمی‌ماند، غیبت معنادار و مشهود بنیادگرایی مسلمانی است. در بهترین سنت‌های سکولار دموکراتیک، مردم فقط در برابر رژیمی بیدادگر، در برابر فساد آن دستگاه و در برابر فقر قد علم می‌کردند و خواستار آزادی و امید اقتصادی می‌شدند.

عصر دهم فوریه 2008 و در بیست کیلومتری جنوب شرق بیروت، مردی در برابر دوربین‌های خبری قرار گرفته و سخنانی تکان‌دهنده بر زبان آورد. وی با پشت سر گذاشتن تمامی خطوط قرمز در لبنان از مربع امنیتی حزب‌الله و دست داشتن این حزب در پروژه‌ای بزرگ خبر داد. پروژه‌ای که طراح آن ایران و بازوهای اجرایی آن حزب‌الله بودند.

سه دهه پس از انقلاب اسلامی، تهران هم‌چنان شهر آشوب‌زده و زحمت‌آفرین است. شهری که زخم‌خورده اما هم‌چنان معترض است. تهران هنوز همان پوست‌پاره‌ی ساختاری و معماری زمان شاه را حفظ کرده است، اما لایه‌ای از ایدئولوژی پسا-انقلابی، ساختارهای جدید و ردپاهایی از جهانی‌شدن را با خود دارد.

ستیز با بازرگان که واقعا ستیز عموم انقلابیون بود با او و افکارش، و ستیز با شریعتی که بتدریج شکل گرفت و دامنه یافت مقدمه ای برای اوراق سازی اندیشه های این دو و البته بسیاری دیگر بود. انقلاب از همان راهی نرفته بود که اینان ترسیم کرده بودند. پس هم دلدادگان به اندیشه آنها و هم سرسپردگان به اندیشه های دیگر از ایشان جدا شدند.

در دومین بخش از گفت‌‍وگوی مجله‌ی تصویری دیدگاه با آزاده کیان، استاد و مدیر مرکز تحقیقات جنسیتی دانشگاه پاریس هفتم ادامه‌ی بحث پیامدهای رادیکالیسم در جنبش زنان را پی می‌گیریم و به ارتباط آن‌ها با غرب و فاصله‌های میان واقعیت‌های جامعه‌ی زنان ایرانی و تصویری که غرب از آن‌ها به دنیا نشان می‌دهد می‌پردازیم.

برخلاف خصلت اجتماعی انقلاب ایران که کمابیش مورد توافق پژوهشگران قرار دارد، خصلت مذهبی این انقلاب از سوی همه پژوهشگران به یکسان مورد پذیرش واقع نشده است. در گفتار کنونی نگاهی به مبانی نظری مربوط به ماهیت و گرایش غالب انقلاب خواهیم داشت.

تحریم یکی از بحث بر انگیزترین چالش های چند ساله اخیر فضای سیاسی ایران بوده است. تصویب و اجرای 4 قطعنامه علیه برنامه اتمی حکومت ایران در شورای امنیت سازمان ملل، تحریم را از موضوع بررسی های نظری صرف خارج ساخته و به واقعیتی تاثیرگذار در زندگی مردم ایران و سرنوشت کشور بدل ساخته است.

تهران شهر «جالبی» نیست. این شهر به هیچ‌کدام از همتاهای منطقه‌ای‌اش مثل استانبول و قاهره، با تاریخ بلند امپراطوری یا استعماری‌شان، موقعیت ژئوپولتیکی محوری، معماری به یادماندنی و جاذبه‌ی طبیعی‌شان، شباهتی ندارد. تهران هم‌چنان کلان‌شهری است با ۱۲ میلیون جمعیت، خیابان‌هایی که ۴ میلیون وسیله‌ی نقلیه آن‌ را به خفگی کشانده‌اند و آلودگی هوایی که هر ماه ۳۶۰۰ نفر از ساکنان‌اش را می‌کشد.

پس از انتخابات پارلمانی 2009 حزب‌الله و هم‌پیمانانش تمامی وزن خود را بر در اختیار گرفتن یک سوم به علاوه یک از تعداد اعضای کابینه 30 گذاشتند، چرا که با استعفای این تعداد از وزراء کابینه عملا از نظر قانونی ساقط می‌شود. حزب‌الله پیش از این دوران تلخی را در کابینه قبلی تجربه کرده بود بطوریکه استعفای تمامی وزرای این حزب و هم‌پیمانانش و تحصن ششصد روزه در مرکز بیروت، نتوانست بر فعالیت‌های دولت سنیوره تاثیر بگذارد.

چندی پیش سایت «دیگربان» از انتشار جزوه ای با عنوان «زمزمه های رنگی» و با نام فرعی «واکاوی براندازی نرم در حوزه نشر» خبر داد. این جزوه از سوی «اندیشکده راهبردی امنیت نرم» منتشر شده و در دسترس عموم قرار گرفته است. بررسی‌ها نشان می دهد این جزوه که حاصل پژوهشی غرض مند در حوزه فعالیت ناشران مستقل است پیش از سال 1388 تهیه شده است.

با توجه به پیوست اتوکراتیک بین دو دولت پیش و پس از انقلاب پرسیدنی است که آیا می‌توان انقلاب اسلامی ایران را انقلابی اجتماعی دانست؟ آیا گسست‌های ناشی از این انقلاب به گونه‌ای بوده است که ما این انقلاب را از جنس انقلاب‌های بزرگ اجتماعی قرن بیستم بدانیم؟

انتشار خبر خودکشی علیرضا عسگری این معمای 4 ساله را وارد مرحله جدیدی کرد. ریچارد سیلور شتاین روزنامه نگار یهودی ـ امریکایی نه تنها خاتمه زندگی عسگری را اعلام کرد بلکه افشاگری او این معمای سیاسی را نیز به چالش طلبید تا گمانه ها برای بر ملا شدن راز آن رونق گیرد.

ابوالحسن بنی‌صدر، نخستین رییس جمهور تاریخ ایران، میهمان دومین شماره از گفت‌وگوی مجله‌ی تصویریِ «دیدگاه»، است. محور گفت‌و‌گوی ما بررسی تفکر و مواضع سیاسی آیت‌الله خمینی در دوره‌های مختلف از زبان بنی‌صدر است

در فاصله تظاهرات خیابانی، مردم به آن اقدامات و پیشینه سیاسی جامعه ایران بازگشتند ـ به آن گفتمان “مطالبه محور” و حتی آن فراخوان ملی رفراندوم که 5 سال پیش برای نخستین بار «خودی» و «غیر خودی» را از بحث سیاسی بیرون راند. تمام این ها در خودآگاهی مردم شروع به ریشه گرفتن کرد ـ مردمی که در آن چند روز صرفا برای اعتراض به انتخابات به خیابان‌ها آمده بودند. از آن جاست که ما شروع جنبش سبز را می‌بینیم.

از زمانی که محمود احمدی نژاد سرانجام اجرایی شدن حذف یارانه ها را اعلام کرد رتوریک خاصی تولید شده است که می خواهد دولت او را در مقامی برتر از دولت های پیشین بنشاند و اینطور وانمود کند که او کاری را شروع کرده است که دولتهای پیشین یعنی دو دولت خاتمی و هاشمی نتوانسته اند به انجام برسانند. این رتوریک بر این پایه قرار دارد که گویا طرح هدفمندسازی یارانه ها از بیست سال پیش وجود داشته است اما کسی را یارای اجرای آن نبوده تا نوبت به احمدی نژاد رسیده است.

برای حفظ وحدت ملی و همزیستی مسالمت‌آمیز باید دو هدف محقق شود؛ نخست فائق آمدن بر دولت تبعیض و سرکوب در ایران که با ماجراجویی‌های خطرناک خود منافع عمومی کشور را به مخاطره انداخته است و دوم هشیاری مردم و نمایندگان اقلیت‌ها نسبت به چالش‌ها و تنش‌ها و وسوسه‌ها.

اگر قدرت انتخاب به مردم داده شود و عده ای بی حجاب شوند اما بی حجابی آنها باز شرایط مناسبتری را در جامعه ایجاد می کند و در بلند مدت کمک موثری برای جامعه سالم خواهد بود. زیرا جامعه سالم جامعه ای است که افراد انتخاب های از روی اراده انجام دهند.