Home

Titleبه مناسبت سالگرد ترور آخرین نخست‌وزیر شاه

روایتی از دادگاه قاتلان شاپور بختیار

12 Aug 2013

■ امیررضا امیربختیار

“در این صورت بنده کاری نکردم که رانده شوم از این مملکت، من آزادی را برگرداندم. یک عده ای عادت به دیکتاتوری کرده اند دیکتاتوری محمد رضا شاه را قبول کردند دیکتاتوری آینده هم شاید مطبوع طبعشان باشد. ولی من آزادی و آزادگی را می خواهم در این مملکت ترویج کنم.”

bakhtiyar

هرچند با وجود گذشت بیش از دو دهه از ترور دکتر شاپور بختیار در سورنِ فرانسه، همچنان بحث بر سر نقش وی در تاریخ معاصر ایران و رویارویی او با آیت الله سید روح الله خمینی در میان موافقان و مخالفانش ادامه دارد، اما از دیدگاه نگارنده این سطور سخن بالا که از زبان ایشان جاری شده است، می تواند به روشنی بینش فکری شاپور بختیار و اقداماتی که در نتیجه این بینش فکری انجام داده است و دلیل دوستی ها و دشمنی های بسیاری را که همراه داشته، نشان دهد.

در آن روزهای پر تلاطم انقلاب 57 ایران، شاید در میان شخصیت های سیاسی و مذهبی همه می دانستند که چه نمی خواهند، اما به واقع تنها دو نفر به روشنی به آنچه می خواستند واقف بودند؛ دکتر شاپور بختیار و آیت الله سید روح الله خمینی.

اولی در دانشگاه سوربن فرانسه تز دکترای خود را در مورد “رابطه دین و قدرت” نوشته بود و از لاییسیته و دمکراسی، قانون اساسی و دستاورد های انقلاب مشروطه صحبت می کرد و دیگری که کتاب ولایت فقیه را در حوزه علمیه نجف به رشته تحریر در آورده بود از جمهوری اسلامی سخن به میان می آورد.

در این بین، اما، نقطه تلاقی این دو تفکر قبول مسئولیت نخست وزیری از سوی دکتر شاپور بختیار، که خود را فرزند نهضت مشروطه ایران می دانست از یک سو و رهبری انقلابیون از سوی آیت الله خمینی بود، یعنی به زبان ساده برخورد مشروطه و مشروعه این دو رهبر سیاسی و سیاسی ـ مذهبی را در برابر هم قرار داده بود.

رویارویی که پس از اعلام بی طرفی ارتش و سرنگونی دولت بختیار با انتشار اولین پیام او از مخفیگاه در تاریخ هفت فروردین پنجاه و هشت که در آن از جمهوری اسلامی آیت الله خمینی به عنوان یک مجهول مطلق یاد کرده بود نمایان و به دور تازه ای از مبارزات دکتر شاپور بختیار مبدل شد. مبارزه ای که با تاسیس نهضت مقاومت ملی ایران در فرانسه شکل تازه ای به خود گرفت و تا زمان ترور وی ادامه یافت و سبب شد تا او به سرسخت ترین مخالف رژیم مذهبی مبدل شود.

تلاش ناموفق برای قتل بختیار

تلاش برای قتل دکتر شاپور بختیار، به عنوان “مفسد فی الارض” از همان روزهای اولیه شکل گیری حکومت جمهوری اسلامی با حکم آیت الله خلخالی حاکم شرع وقت و دعوت عمومی برای قتل وی آغاز شد.

به همین دلیل پس از شکست “عملیات نقاب” یا آنچه جمهوری اسلامی از آن به عنوان “کودتای نوژه” یاد می کند، “انیس نقاش” تروریست لبنانی تبار و همکار سپاه پاسداران در پاریس بر آن داشته شد تا دکتر شاپور بختیار را ترور نماید که این عملیات تروریستی با درایت عموزاده وی خنثی و برای جمهوری اسلامی ماحصلی جز کشته شدن بانوی همسایه و فلج شدن یکی از نیروهای پلیس فرانسه چیزی به همراه نداشت.

این شکست اما ابتدای تلاش جمهوری اسلامی برای ترور بختیار بود آنچنان که بنا به گزارش پلیس فرانسه چندین عملیات ترویستی دیگر برای کشتن رهبر نهضت مقاومت ملی ایران از جمله خوراندن سیانور به وی در ماه های پس از آن حادثه کشف و خنثی شد.

سرانجام پس از آزادی انیس نقاش که به حبس ابد محکوم شده بود (بنا به دستور میتران رئیس جمهور وقت فرانسه برای مبادله با گروگان های فرانسوی)، جمهوری اسلامی موفق شد در عملیاتی ویژه دکتر شاپور بختیار و منشی او سروش کتیبه را به قتل برساند. قتلی که سر و صدای زیادی در محافل سیاسی و رسانه ای فرانسه به راه انداخت.

ماجرا از این قرار بود که از چند ماه پیش از آن تاریخ با هماهنگی هایی که در تهران، استانبول، ژنو و پاریس بین دولت جمهوری اسلامی، گروهی از تبهکاران ایرانی و ترک در ترکیه و سفارت جمهوری اسلامی در ژنو و پاریس به انجام رسیده بود دو تن به نام های علی وکیلی راد و محمد آزادی برای قتل بختیار به فریدون بویر احمدی قاتل بختیار در پاریس پیوستند و هر چند برنامه ریزی دقیقی به منظور بازگرداندن این تیم تروریستی به ایران صورت گرفته اما به دلیل اشتباه علی وکیلی راد و دستگیریش که منجر به محاکمه او شد، گرفتاری بزرگی در روابط دولت های فرانسه و جمهوری اسلامی ایجاد شد.

میتران رئیس جمهور وقت فرانسه که به دعوت رئیس جمهور وقت ایران علی اکبر هاشمی رفسنجانی قرار بود به ایران سفر کند، این سفر را به دلیل فشار افکار عمومی و مجلس فرانسه لغو کرد. جمهوری اسلامی دادگاه بختیار را در جهت بی حیثیت کردن خود دانسته و از همه امکاناتش برای دفع این بی اعتباری استفاده نمود. روابط تجاری فرانسه و ایران و تهدیدهای به بمب گذاری در فرانسه و عملیات تروریستی در تمام مدت دادگاه وجود داشت و وزیر کشور وقت فرانسه شارل پاسکوا متهم به انجام معامله با جمهوری اسلامی و فرستادن نماینده مورد اعتماد خود ژان شارل مارکیانی با اختیارات کامل به تهران شد.

پس از گذشت سه سال و نیم از زمان وقوع جنایتی که مطبوعات جهان از آن به عنوان مهمترین ترور پنجاه سال اخیر فرانسه یاد می کردند، محاکمه متهمان به قتل دکتر شاپور بختیار و سروش کتیبه که دستگیر شده راهی زندان شده بودند زیر تدابیر شدید امنیتی، آغاز شد.

دادستانی فرانسه پس از کشف جنایت برای افراد زیر حکم پیکرد صادر کرد: علی وکیلی راد که در راه بازگشت به ایران در کشور سوئیس بازداشت شد، محمد آزادی، فریدون بویر احمدی ساکن پاریس و یکی از اعضای نفوذی جمهوری اسلامی در نهضت مقاومت ملی، مسعود هندی از نزدیکان محمد هاشمی رفسنجانی رئیس صدا و سیما جمهوری اسلامی، زین العابدین سرحدی، کارمند شرکت تعاونی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، حسین شیخ عطار، مدیر دفتر ماهواره ها در وزارت پست و تلگراف و تلفن طراح اولیه قتل دکتر شاپور بختیار، مسعود ادیب سوری، که با دریافت یک ملیون دلار از جمهوری اسلامی ستاد رهبری ترور را در ترکیه تشکیل داده بود، ناصر قاسمی نژاد، از نزدیکان آیت الله علی خامنه ای، غلامحسین شوریده شیرازی، از اعضای وزارت اطلاعات.

از بین مجریان قتل شاپور بختیار، علی وکیلی راد که گرفتار قانون شده بود به صورت معمول ماموریت های جنایی، مسئولیت قتل را به گردن دو همکار دیگرش که گریخته بودن انداخت اما گزارش پزشکی قانونی پیرامون اجرای قتل که در دادگاه خوانده شد بدین گونه بود: “غیر ممکن است که یک نفر به تنهایی تواسته باشد آقای بختیار را بکشد و ادعای وکیلی راد که آزادی به تنهایی دکتر بختیار را کشته، مردود است. برای این قتل حداقل دو نفر لازم بوده که یکی ذهن او را مشغول کرده و دیگری ضربه ای شدید به گردنش زده است. ضربه چنان شدید بوده که تارهای صوتی دکتر بختیار از بین رفته و بیهوش شده است. بعد از بیهوشی دکتر بختیار، او را از روی کاناپه به زمین انداخته اند و یکی از آنها (احتمالا آزادی که قوی تر بوده) خفه اش کرده است. پس از آن با چاقوی دندانه دار نان‌بری گلو و مچ دست او را بریده اند. با آن عمقی که زخمها دارد، در حالی که کارد هم تیز نبوده، قاتلان نیروی زیادی برای ایجاد چنان زخمهایی صرف کرده اند. در مورد سروش کتیبه، مرگ به وسیله خفگی انجام گرفته است. یک نفر با دست از پشت دهان او را گرفته و خفه اش کرده است. سپس سیزده ضربه چاقو بر او وارد نموده”.

دو متهم دیگر؛ مسعود هندی و زین العابدین سرحدی که بر اساس اسناد ارائه شده از سوی قاضی تحقیق” ژان لوئی برگر “متهم به شرکت در تدارکات و فراری دادن متهمین بودند، هر دو از قبول مسئولیت طفره رفتند و خود را نسبت به جریان داشتن عملیات تروریستی بی اطلاع نشان می دادند.

در این بین زین العابدین سرحدی، که مامور رسمی وزارت خارجه جمهوری اسلامی بود بیش از دیگران مورد توجه قرار داشت و جمهوری اسلامی بیشترین تلاش را برای تبرئه اش کرد به گونه ای که حمیدرضا آصفی، سفیر وفت جمهوری اسلامی در پاریس سه وکیل برای سرحدی می گیرد: خانم فردریک پونس، دختر رئیس حزب اکثریت در مجلس فرانسه، خانم فراسوا که پدرش با وزیر خارجه سابق فرانسه کار می کند که سابقاً به ایران سفر کرده و تلاش زیادی برای سفر فرانسوا میتران رئیس جمهوری فرانسه به ایران کرد و آقای ژیبول.

جمهوری اسلامی که در تمامی موارد دادگاه کارشکنی کرده و تقاضای قاضی تحقیق را برای سفر به ایران رد نموده بود، رئیس زین العابدین سرحدی را به دادگاه می فرستد تا به نفع او شهادت دهد و حمیدرضا آصفی سفیر جمهوری اسلامی شخصاً با قاضی دادگاه ملاقات می کند.

رای دادگاه قاتلان دکتر بختیار و سروش کتیبه

رای دادگاه که به روشنی کیفر خواست دادستانی به نقش وزارت پست، تلگراف و تلفن، وزارت اطلاعات، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی و … نمی پردازد، علی وکیلی راد و مسعود هندی را محکوم و زین العابدین سرحدی را تبرئه می کند و نتیجه دادگاه از سوی هیئت قضات به شرح زیر در قالب پاسخ به 13 پرسش اعلام می شود:

1. آیا در روز 6 اوت 1991 قتل دکتر شاپور بختیار داوطلبانه انجام شده ؟

پاسخ با اکثریت آراء: آری.

2. آیا جنایت با مقدمات و قصد قبلی انجام شده ؟

پاسخ با اکثریت آرهء: آری.

3. آیا مجهول الهویه با نام های مختلف موسی کوثر، کمال حسینی، علی وکیلی راد در این جنایت شرکت داشته ؟

پاسخ با اکثریت آراء: آری

4. آیا مسعود هندی در تهران، خاک جمهوری اسلامی ایران، و در خاک فرانسه در فاصله زمانی بین آخر ماه مه 1991 و 6 اوت 1991 با کمک و یا دستیاری خویش و نیز با تسهیل مقدمات کار و انجام آن در ارتکاب جنایت در 6 اوت در سورن، عالماً و عمداً خود را معاون جرم عملیات جنایت کرد و سبب مرگ دو نفر شد؟

پاسخ با اکثریت آراء: آری.

5. آیا زین العابدین سرحدی، در خاک جمهوری اسلامی ایران، در ژنو، خاک کنفدراسیون سوئیس، از ماه ژوئن 1991 تا روز 30 ژوئیه با کمک و دستیاری خود عالماً و عمداً خود را معاون جرم عاملان جنایت روز 6 اوت در سودن ساخت؟

پاسخ با اکثریت آراء: خیر

6. آیا ثابت شده است که بین ماه مه 1991 تا 7 اوت 1991 در تهران، در ژنو، در استانبول، در پاریس و در سورن، گروهی برای ارتکاب یک جنایت یا چند عملیات جنایتکارانه تشکیلات جنایتکاران را بوجود آورده اند؟

پاسخ با اکثریت آراء: آری

7. آیا سروش کتیبه با قصد قبلی به قتل رسید؟

پاسخ با اکثریت آراء: آری

8. آیا مجهول الهویه کمال حسینی، موسوی کوثر، علی وکیلی راد آگاهانه در تشکیلات جنایتکاران در این قتل شرکت کرد؟

پاسخ با اکثریت آراء: آری

9. آیا مسعود هندی آگاهانه در این تشکیلات جنایتکاران وارد شدند؟

پاسخ با اکثریت آراء: آری

10. آیا مسعود هندی مجرم است ؟

پاسخ با اکثریت آراء:آری

11. آیا مجهول الهویه کمال حسینی، موسی کوثری، علی وکیلی راد مجرم است ؟

پاسخ با اکثریت آراء: آری

12. آیا زین العابدین سرحدی مجرم است ؟

پاسخ با اکثریت آراء: خیر

13. آیا مقدمات این جنایت در تهران در خاک جمهوری اسلامی فراهم شد ؟

پاسخ با اکثریت آراء: آری

بدین صورت پایان دادگاه قاتلان دکتر شاپور بختیار و سروش کتیبه از سوی قاضی ” ژاکوب” اعلام شد.

بلافاصله با شنیدن حکم، سیل خبرنگاران به سوی همسر دکتر شاپور بختیار سرازیر شدند تا واکنش وی را نسبت به این حکم ثبت نمایند. شهین تاج بختیار در پاسخی به خبرنگاران که برای 48 ساعت صدها بار از رادیو تلوزیون فرانسه پخش شد، گفت: “می گویند در برائت سرحدی مصالح حکومتی در نظر گرفته شده. آخر چه مصالحی که دولت فرانسه خود را همدست یک دولت تروریستی می کند و در کنار او قرار می گیرد. می دانید جمهوری اسلامی این مصالح حکومتی را چگونه تعبیر می کند؟ امشب در سفارت جمهوری اسلامی در پاریس به ریش دادگستری فرانسه می خندند”.

 
Tehran Review
کلیدواژه ها: , , , , , , | Print | نشر مطلب Print | نشر مطلب

  1. بهرام says:

    اطلاعات مفیدی بود، با تشکر از شما برای به اشتراک گذاشتن آنها و آرزوی آزادی کشور عزیزمان ایران. روح زنده یاد شاپور بختیار و تمامی مبارزان راه آزادی ایران شاد باد…

  2. تینا says:

    روحش شاد،حیف که بعضیا نخواستند…

What do you think | نظر شما چیست؟

عضویت در خبرنامه تهران ریویو

نشانی ایمیل

Search
Most Viewed
Last articles
Tags
  • RSS iran – Google News

  • video
    کوچ بنفشه‌ها

    تهران‌ریویو مجله‌ای اینترنتی، چند رسانه‌ای و غیر انتفاعی است. هدف ما به سادگی، افزایش سطح گفتمان عمومی در مورد ایده‌ها، آرمان‌ها و وقایع جهان امروز است. این مشارکت و نوشته‌های شما مخاطبان است که کار چند رسانه‌ای ما را گسترش داده و به آن غنا و طراوت می‌بخشد. رایگان بودن این مجله اینترنتی به ما اجازه می‌دهد تا در گستره بیشتری اهداف خود را پیگیری کرده و تاثیرگذار باشیم. مهم‌تر از همه اینکه سردبیران و دست‌اندرکاران تهران‌ریویو به دور از حب و بغض‌های رایج و با نگاهی بی‌طرفانه سعی دارند به مسایل روز جهان نگاه کرده و بر روی ایده‌های ارزشمند انگشت بگذارند. تهران ریویو برای ادامه فعالیت و نشر مقالات نیازمند یاری و کمک مالی شماست.