Home

Titleبه بهانه مستند تلویزیون من و تو

نوستالژی عصر پهلوی

29 Jul 2013

■ امیررضا امیربختیار

مستند جدید شبکه تلوزیونی پر مخاطب «من و تو» که پیرامون زندگی رضا شاه پهلوی ساخته شده بازتاب های گوناگونی در جامعه ایرانی داشت. عملکرد جمهوری اسلامی و عدم امکان گردش صحیح اطلاعات، تبلیغات کاملاً یک سویه و منفی که بنا بر سنت رژیم جدید نسبت به رژیم قبلی صورت می گیرد و جوانانی که در این ربع قرن اخیر متولد شده و یا رشد کرده اند و نوستالژی هایی که جامعه ایرانی با آن دست به گریبان هستند را می توان از دلایل توجه زیاد به “رضا شاه” که در این تلوزیون تولید و پخش شد، دانست.

0000(9)

فیلم “رضا شاه” که از نظر گردآوری مجموعه های تصویری در نوع خود بی همتا است، از نظر روایتی بیش از آنکه به وظیفه اصلی خود که روایت تاریخ به صورت مستند است، بپردازد؛ در ردیف فیلمهای تبلیغاتی قرار می گیرد که از یک زاویه مشخص و در جهت انتقال نگاهی خاص به مخاطب ساخته شد است و در این راستا از کنار رویدادهای مختلفی که در زمان سلطنت رضا شاه پیش آمده است می گذرد و سعی دارد با دخیل کردن نوستالژی و برانگیختن احساسات ذهن پرسشگر، مخاطب را تحت تاثیر خود قرار دهد.

برنامه ای درازمدت که مدیران ناشناخته این شبکه تلوزیونی فارسی زبان که منابع مالی گسترده ای نیز در اختیار دارند به صورت هوشمندانه ای پیگیری می کنند و گام به گام به پیش می برند، با مستند “سی و هفت روز” و روایتی ناقص در مورد مبارزات و نخست وزیری “دکتر شاپور بختیار” و “شب بود” زنده یاد “فریدون فرخ زاد” شروع می شود و با “هرگز نخواب کوروش”، “از تهران تا قاهره”، “در تبعید” و “رضا شاه” ادامه پیدا می کند.

شبکه تلوزیونی حرفه ای من و تو را می توان حاصل تجربه شبکه های ماهواره ای لس آنجلسی و برنامه های ناشیانه ای چون “خاک ناسپاس” و “ملت حق ناشناس” دانست که پیامی قدیمی را در قالبی جدید و حرفه ای برای مردم ارسال می کند.

تطهیر سلسله پهلوی، نادانی روشنفکران و آزادی خواهان از صدر مشروطه تا امروز و حق ناشناسی ملت ایران در برابر پدر و پسر تاجدار و مکافاتی به نام جمهوری اسلامی که نتیجه این حق ناشناسی‌ست و طلب توبه و درخواست عفو برای اینکه وارثان پدر تاجدار گوشه چشمی نشان دهند تا پرتو وجودشان ایران را از شر اهریمن نجات دهد.

گویی پهلویست‌های دیروز که امروز عنوان مشروطه خواه را برای خود برگزیده اند، همچون شهرام شب‌پره خواننده سرشناس مقیم لس آنجلس که در برنامه “در تبعید” شبکه من و تو گفت: اعلیحضرت که رفتن روح منم رفت”، با گذشت 35 سال از سرنگونی سلسله پهلوی و با وجود برگزیدن عنوان مشروطه خواهی که پیشتر صولت الدوله قشقایی، سردار اسعد بختیاری، میرزاده عشقی، فرخی یزدی و … با آن نامیده می شدند، متوجه عمق مساله و تفاوت دو مقوله مشروطه خواهی (قوای مملکت ناشی از ملت است( و سلطه گری (خدا، شاه و میهن( نشده اند و در صدد ماهیگیری از آب گل‌آلودی که میهن دچارش شده، هستند.

شاید آن بخش مهمی که تلوزیون من و تو مایل به دیده شدن آن توسط جامعه جوان ایران نیست را بتوان آنجا که ملک الشعرای بهار در کتاب تاریخ احزاب سیاسی ایران به قتل میرزاده عشقی در 1303 خورشیدی می پردازد، دید:

«مردم تهران بعد از قتل این جوان، بر آشفتند. در مسجد جامع روزها جماعتی گرد آمده، بر علیۀ کسانی که زور و مردم کشی را ترویج می کردند و یا خود محرّک آن بودند ـ بر خلاف اکثریت مجلس که در برابر چنین جنایتی خاموشی گزیده، حتّی از صحبت کردن اقلّیت هم ممانعت بعمل آورده بودند ـ بد می گفتند و متینگ می دادند !دولت به کلّی وجاهت و آبروی خود را باخت و رئیس دولت در شهر تهران صدی نود و پنج بدنام شد و سرزبانها افتاد. در واقع دیر هم شده بود. شهربانی یکی از عمّال قوی و مؤثّر این دوری و فاصلۀ بین سردار و مردم بود. این همان فاصله و برزخی بود که میان شاه آینده و دولت او مردم ایران روز به روز فراختر و عمیقتر می گردید! روز به روز اوضاع بدتر می شود. بجای اینکه رئیس دولت طبق قاعده بردباری وحوصله و متانت بخرج بدهد، غرور و کبر و مالیخولیا و تعصّب و جنون او ساعت به ساعت نمودارتر می گشت. شاید افراد وزرا چندان گناه نداشتند و گناه را دیگران که در اطراف یا در مجلس مترصّد استفاده های بزرگتری بودند مرتکب می شدند. خدا می داند چه نصایحی و چه دستورالعملهایی در نهان به رئیس دولت داده می شد که هر لحظه این حال سبعیّت وخشونت را شدّت می داد! ما حالا دیگر روزنامه نداریم. مدیران جراید قانون، سیاست، نسیم صبا، شهاب، آسیای وسطی و غیره در مجلس متحصّن شده اند، ولی یک کلمه از آنها سئوال نمی شود که چکار دارند و چرا اینجا آمده اند؟ دولت به جای اینکه تا همین جا قناعت کند و بهر وسیله که می داند مدیران جراید را اقناع کرده، به آنها اطمینان بدهد و مردم را بطرزی ساکت کند، بنای لجاج را گذاشت و نقشه ای کشید که وضع شهر را طور دیگر جلوه بدهد و مردم تهران را که ضدّ ترور و ضدّ اقتدار مطلق شهربانی و حرکات بی رویّه دولت بودند، ضدّ اروپایی و فناتیک معرّفی نماید و وجهۀ خارجی اقلّیت و دیگر مخالفان خود را نزد اروپائیان و آمریکائیان ضایع و خراب سازد تا بتواند با عصای آهنی مغز عامّه را بکوبد و شهر تهران را یکباره خفه سازد».

اما سخنرانی تاریخی دکتر محمد مصدق به تاریخ 9 آبان 1304 در جلسه مجلس که برای تغییر سلسله قاجار به پهلوی صورت گرفت به رساترین شکل، تفاوت این دو دیدگاه و انحرافی که در تاریخ مشروطیت ایران ایجاد شد را بیان می کند.

دکتر محمد مصدق در این جلسه با بیان خدمات رضا شاه در ایجاد امنیت در کشور و با اشاره به اینکه آقای رئیس الوزرا کاندیدای سلطنت است، می گوید:

«خب آقای رئیس الوزرا سلطان می شوند و مقام سلطنت را اشغال می کنند. آیا امروز در قرن بیستم هیچ کس می تواند بگوید یک مملکت که مشروطه است پادشاهش هم مسئول است؟ اگر ما این حرف را بزنیم آقایان همه تحصیل کرده و درس خوانده و دارای دیپلم هستند. ایشان پادشاه مملکت می شوند آن هم پادشاه مسئول هیچ کس چنین حرفی نمی تواند بزند و اگر سیر قهقرایی بکنیم و بگوییم پادشاه است رئیس الوزرا حاکم همه چیز هست این ارتجاع و استبداد صرف است. ما می گوییم سلاطین قاجاریه بد بوده اند، مخالف آزادی بوده اند، مرتجع بوده اند خب حالا آقای رئیس الوزرا پادشاه شد. خب اگر مسئول شد که ما سیر قهقرایی می کنیم. امروز مملکت ما بعد از بیست سال و این همه خون ریزی ها می خواهد سیر قهقرایی بکند و مثل زنگبار بشود که گمان نمی کنم در زنگبار هم اینطور باشد که یک شخص هم پادشاه باشد و هم مسئول مملکت باشد. اگر گفتیم که یک شخص هم پادشاه باشد و هم مسئول مملکت و اگر گفتیم که ایشان پادشاه و مسئول نیستند آن وقت خیانت به مملکت کرده ایم برای اینکه ایشان در این مقامی که هستند موثر هستند و همه کار می توانند بکنند، در مملکت مشروطه رئیس الوزرا مهم است نه پادشاه».

مصدق در این نطق تاریخی ادامه داد: «پادشاه فقط و فقط به واسطۀ رای اعتماد مجلس یک رئیس الوزرایی را به کار می گمارد. خب اگر ما قائل شویم که آقای رئیس الوزرا پادشاه شوند آن وقت در کارهای مملکت هم دخالت کنند همین آثاری که امروز از ایشان ترشح میکند در زمان سلطنت هم ترشح خواهد کرد، شاه هستند، رئیس الوزرا هستند، فرمانده کل قوا هستند، بنده اگر سرم را ببرند و تکه تکه ام بکنند و آقا سید یعقوب هزار فحش به من بدهد زیر بار این حرف نمی روم. بعد از بیست سال خونریزی آقای سید یعقوب شما مشروطه طلب بودید؟ آزادی خواه بودید؟ بنده خودم شما را در این مملکت دیدم که بالای منبر می رفتید و مردم را دعوت به آزادی می کردید. حالا عقیده شما این است که یک کسی در مملکت باشد که هم پادشاه باشد، هم رئیس الوزرا، هم حاکم! اگر اینطور باشد که ارتجاع صرف است. استبداد صرف است پس چرا خون شهدای راه آزادی را بیخودی ریختید؟ چرا مردم را به کشتن دادید. می خواستید از روز اول بیایید و بگید ما دروغ گفتیم، مشروطه نمی خواستیم، آزادی نمی خواستیم، یک ملتی است جاهل و باید با چماق آدم شود. اگر مقصود این بود که بنده هم نوکر شما و مطیع شما هستم، ولی چرا بیست سال زحمت کشیدیم؟ ولی اگر مقصود این بود که ما خودمان را در عرض ملل دنیا و دول متمدنه آورده بگوییم از آن استبداد و ارتجاع گذشتیم، ما قانون اساسی داریم، ما مشروطه داریم، ما شاه داریم، ما رئیس الوزرا داریم، ما شاه غیر مسئول داریم که به موجب اصل چهل و پنج قانون اساسی از تمامی مسئولیت مبرا است و فقط وظیفه اش این است که هر وقت مجلس رای عدم اعتماد خودش را به موجب اصل 67 قانون اساسی به یک رئیس دولت و یا یک وزیری اظهار کرد آن وزیر می رود توی خانه اش می نشیند آن وقت مجدداً اکثریت مجلس دولت جدیدی را روی کار می آورد».

بدعت بدی که با ایجاد فاصله ای عمیق که با نقض قانون و حقوق ملت منجر به قدرت گرفتن بیشتر سردار سپه و سلطنتش شد و حذف هایی که با قتل و زندان و خانه نشینی و مهاجرت در زمان پهلوی دوم نیز پی گرفته شد به گونه ای که نه در شهریور 1320 صدایی در دفاع از عملکرد رضا شاه برخاست و نه در بهمن 57 صدایی در دفاع از عملکرد محمدرضا شاه وجود داشت.

در بهترین حالت فیلم “رضا شاه” را می توان روایت دربار پهلوی دوم از پهلوی اول دانست و نه روایتی تحقیقی و کارشناسانه که به بررسی بخشی از تاریخ کشورمان می پردازد.

اما، امری که مدیران تلوزیون من و تو که خود مدیون عصر ارتباطات‌اند، نسبت به آن بی توجه هستند، پایان عصر تک صدایی و روایت ها و تاریخ نگاری دولتیست که هیچ جریانی هر چند قدرتمند نمی تواند کاملاً از آن مصون بماند و شاید دامن زدن به نوستالژی بتواند چند روزی یا چند هفته ای ذهن ها را تحت تاثیر خود قرار دهد؛ اما نمی تواند به حذف بخش عمده ای از تاریخ و واقعیت های جاری یک کشور بپردازد.

 
Tehran Review
کلیدواژه ها: , , , , , , | Print | نشر مطلب Print | نشر مطلب

  1. با دُرود

    متاسفانه نویسنده هنوز در نوستالژی شخصی خود گرفتار است و نگاه عادلانه‌ای به تاریخ ندارد. درک اندیشه مشروطه‌خواهی برای نویسنده تابوست! ولی تاثیر فلیم در نویسنه فراگیرندگی چشم‌گیری دارد که او به اندیشیدن وا داشته است.
    امیدوارم نویسنده در اندیشیدن موفق شود و آزادی اندیشیدن را در خود پیدا کند.

    ارادتمند
    بهمن زاهدی

  2. reza says:

    بهتراست شما خودتان هم اين موضوع را در نظر داشته باشيد كه همه مردم چه آنها كه دوره پهلوي را ديده اند و چه آنها كه آن دوره را نديده اند قادر به مقايسه بوده و قادربه درك بيشتر وقايع و افراد هستند حتي اگر شما اين قدرت را براي مردم قائل نباشيد. با مطلب بالا چه ميخواهيد بگوئيد . آيا ميخواهيد تمام خدماتي را كه رضا شاه واقعا به اين مملكت كرد كتمان كنيد.كداميك را كتمان ميكنيد ؟ ايجاد امنيت در سراسر مملكت ، از بين بردن تجزيه طلبان، تاسيس دانشگاه ، ايجاد راههاي جديد، ايجاد راه آهن( مدتي قبل در يكي از سايتهاي حكومتي خواندم كه رضاشاه راه آهن رابراي استفاده انگليسيها ساخت!!!!!!)،تاسيس ثبت احوال ، ايجاد مدارس جديد، ايجاد بهداري و…….. كداميك را پنهان ميكنيد و ناديده ميگيريد؟آيا سخنراني مصدق را به عنوان مثال صحت سخنانتان بايد بپذيريم؟او كه خود از خانواده قاجار بود طبيعي بود كه مخالف شخصي چون رضا شاه باشد.اگر او را به عنوان مثالي براي مخالفت نمايندگان مردم در مجلس آورده ايد بايد ميگفتيد چند نفر از نمكايندگان با سلطنت رضا شاه مخالف بودند و چند نفر موافق. چرا جناب مصدق مخالف سلطنت بعدا از كارگزاران موثر همان سلطنت و حتي نخست وزير آن شد.مفهوم سخنان مصدق در مخالفت چيز ديگري بود .اگر كمي مطالعه و ذره اي انصاف داشته باشيد خودتان اذعان ميكنيد كه افرادي كه به قول شما در دوره رضا شاه حذف شدند يا منافعشان از بين رفته بود مثل افراد خاندان قاجار و وابستگان به آن يا تجزيه طلب بودند يا جاسوس بودند يا خائن بودند و متاسفانه و البته عده كمي هم آزادي خواه بودند و به ناحق كشته شدند. بهتر است خود شما هم توجه داشته باشيد كه دوره بي سوادي سپري شده و مردم با مطالعه و پرس و جو خيلي چيزها را كه شما انتظارش را نداريد مي فهمند.

  3. Steven says:

    حق شماست که آواره باشید. مردمانی هستید نادان، و به غایت کوردل و ناجوانمرد. این چرندیات به اصطلاح کارشناسی شما به پشیزی نمی‌ارزد. آنچه که جاوید خواهد ماند زحمات پادشاهان ایراندوست پهلوی است.

    استیون موناش

  4. Jafar says:

    If you could tell this stroy the way you want and you think it is true tell your story. Let people decide and come to the conclusion.

  5. رضا says:

    تمام نگرانی جناب مصدق السلطنه حفظ نظام قاجار بوده
    چرا پنهان میکنید که ایشان از اشراف زاده های قاجار بوده و مستوفی خراسان
    این شما مصدقی های قاجار دوست و این اصلاح طلبهای اسلام دوست یا چپ گراهای عاشق استالین بودند که 34 سال دارند یکطرفه تاریخ را تحریف میکنند
    از عکس فرهاد که گذاشتی آنجا کسی که ترانه والا پیام دار محمد را خوند میشه خط فکری شما ایرانی نما را درک کرد.
    ماه پشت ابر نمی ماند و تنها حقیقت حق حیات می یابد
    شما از این میترسید
    پس منتظر باشید که باز هم تنتان بلرزد

  6. م says:

    ما اگر بخوایم آرمان گرایانه با مسایل برخورد کنیم حرف شم درست است اما اگر بخوایم عمل گرایانه برخورد کنید حرفتون اشتباه است
    ببینید ما نمی تونیم منکر این بشیم که پس از مشروطه کشور دچار آشفتگی شده بود توجه کنید که مشروطه یکی از بزرگترین جنبش های مردمی ما بوده حالا ما بیایم شرایط کشور را بعد از رضا شاه ببینیم
    خب واقعا کار شده !!!!!
    بعدش هم همین آقای مصدق با این نطق علیه شاه شدن رضا پهلوی در پهلوی 2 نخست وزیر میشه یعنی می خوام بگم انقدر سعه صدر بوده که مخالف در کابینه بیاد حالا درسته که بعدا علیه ایشون کودتا میشه (البته اون هم حرف تاریخی توش زیاده که مصدق قانون را دور زد یا شاه)
    منظور من اینه که تو خلا نمیشه تحلیل کرد شرایط زمانی را در نظر بگیرید و ضمنا مردم ما را هم در نظر بگیرید مردم ما هم انقدرها که ادعا میشه روشنفکر نیستن که بشه عدم حمایتشون از پهلوی ها را امتیاز یا ضد امتیاز برای پهلوی دانست
    وقتی نسبی نگاه کنید می بینید پهلوی ها بد عمل نکردن

  7. پریش پاهکین says:

    جاوید شاه و زنده باد شاهزاده رضا پهلوی

  8. بهمن فرهبخش says:

    همه‌یِ دیدگاه‌هایی که کوشش در سرکوفت زدن به نویسنده اند، به‌خوبی گویایِ درستی نوشتاراند. به ویژه که در میان ایشان نام کسانی را هم می بینم که نام هواداری از مشروطه را هم یدک می‌کشند که دیگر سخنان اشان بیشتر به شوخی و جوک می‌ماند!
    مشروطه خواهی که از خودکامه و خودکامگی هواداری می‌کند، دیگر نام اش مشروطه خواه و آزادیخواه نیست! اگر چه این آدم‌هایی را که ما سال‌هاست که می شناسیم اشان، از واژه‌یِ مشروطه همان “مشروعه” را می‌خواهند که با تکیه به آخوند و خودکامگی بر سرِ مردم بکوبند و همان کنند که آن دو پدر و فرزند کردند و به شهریور بیست و 57 کشاندند!
    بهمن فرهبخش

  9. بهمن فرهبخش says:

    شاهی که هم فرمانده‌ی نیروهایِ ارتش و سپاهی و هم پادشاه باشد و هم سایه‌یِ خدا و هیچ پاسگویی هم در برابر مردم و نمایندگان آنها نداشته باشد و هم بر مال و جان مردم کشور هم چیره باشد، این نام اش دیگر پادشاه مشروطه نیست و همین “ولی فقیه” این زمان است که در باره‌یِ اینهمه دزدی و تبهکاری هیچگاه پاسخگو نبود و نیست!

    دیگر چرا نام اش را پادشاه مشروطه می‌گذاریم؟ این همان خودگامگی آقامحمد خانیِ دویست و اندی سال پیش است و تنها برایِ رد گم‌کنی، خود را مشروطه می‌نامد و این یکی، “ولی فقیه”!
    بهمن فرهبخش

  10. رضا says:

    میفرماییدک
    به گونه ای که نه در شهریور 1320 صدایی در دفاع از عملکرد رضا شاه برخاست و نه در بهمن 57 صدایی در دفاع از عملکرد محمدرضا شاه وجود داشت.

    تکلیف شهریور 1320 و وضعیت ایران و منطقه و بلای جنگ دوم و منافع و کینه های دیرین بریتانیا و…که روشن است. صدای بی صدای میهن دوستان و آگاهان در غرش ماشین جنگی بریتانیا و روس گم شد. بی پناهی و ضعف و گرسنگی و ناتوانی ارتش ایران و قحطی و شوک ناشی از باران بلایی که بر سر ایران و جهان میبارید دیگر جایی برای صدا درآمدن در حمایت از رضا شاه باقی نگذاشت. اما داستان بهمن 57 را همگان میدانند. در دفاع از عملکرد محمدرضا شاه صدای میهن دوستان بلند بود. از یک سو هنوز جمهوری اسلامی عملکردی نداشت که با عملکرد محمد رضا شاه مقایسه شود. از سوی دیگر بی بی سی و رسانه های عمده و دستگاههای اطلاعاتی و شرکت های نفتی غریو شادی سرنگونی محمد زضا شاه بودند و مصلحت در بیصدا کردن میهن دوستان و فریاد کردن گوش خراش ظهور جمهوری نو ظهور اسلامی در ایران بود تا سرمایه های مالی و انسانی و اقتصادی و نفتی و اجتماعی و ……برای همیشه به تاراج و یغما رود. داستانی است سوزناک و فرجامی تلخ برای ملت بینوای ایران.

  11. Homayoun says:

    جاوید شاه و زنده باد شاهزاده رضا پهلوی

  12. امید says:

    مقاله خیلی خوبی بود اما متأسفانه برخی دوست ندارند حقیقت را بشنوند و بفهمند

  13. 666سبز says:

    هم میهن گرامی ، آقای امیررضا امیربختیار
    .
    واقعا مقاله بسیار جالب و زیبایی نوشته اید
    .
    شبکه من و تو بهتر است به همان شوی گوگوش و بفرمایید شام و و و که از برنامه های خارجی کپی برداری شده اکتفا کند و در کار تحقیق تاریخی دخالت نکند که اصلا برازنده اش نیست.
    .
    آرزوی تندرستی و شادکامی را برای شما دارم
    .
    پاینده ایران

  14. آرش says:

    لعنت خدا بر کسانی که در سال 57 با خمینی همراه شدند و کشور را به قهقرا بردند
    آن آزادیها و شادیهایی که مردم زمان شاه داشتند را از ملت گرفتند
    درود به روان پاک دو ابر مرد تاریخ رضا شاه بزرگ و محمد رضا شاه پهلوی و لعنت بر ما ملت حق ناشناس

What do you think | نظر شما چیست؟

عضویت در خبرنامه تهران ریویو

نشانی ایمیل

Search
Most Viewed
Last articles
Tags
  • RSS iran – Google News

  • video
    کوچ بنفشه‌ها

    تهران‌ریویو مجله‌ای اینترنتی، چند رسانه‌ای و غیر انتفاعی است. هدف ما به سادگی، افزایش سطح گفتمان عمومی در مورد ایده‌ها، آرمان‌ها و وقایع جهان امروز است. این مشارکت و نوشته‌های شما مخاطبان است که کار چند رسانه‌ای ما را گسترش داده و به آن غنا و طراوت می‌بخشد. رایگان بودن این مجله اینترنتی به ما اجازه می‌دهد تا در گستره بیشتری اهداف خود را پیگیری کرده و تاثیرگذار باشیم. مهم‌تر از همه اینکه سردبیران و دست‌اندرکاران تهران‌ریویو به دور از حب و بغض‌های رایج و با نگاهی بی‌طرفانه سعی دارند به مسایل روز جهان نگاه کرده و بر روی ایده‌های ارزشمند انگشت بگذارند. تهران ریویو برای ادامه فعالیت و نشر مقالات نیازمند یاری و کمک مالی شماست.