Home

Titleنگاهی به ترانه "پریود"

از پریود زنانه تا پریود اجتماعی

24 Feb 2013

■ آیدا قجر

قبل از این که دکمه پلی را بزنی، تصویر نوار بهداشتی خونی بر دهان چسب خورده توجهت را جلب می‌کند و یا شوکه می‌شوی یا حالت بد می‌شود. یاد نوارهای کف خیابان می‌افتی که بی‌شرمانه و بدون توجه به “حیای اجباری” بی‌حیا شده‌ و خود را زیر نگاه توبیخ‌گرایانه رها کرده‌اند.

دکمه شروع آهنگ را میزنی؛ صدای خلط و بعد “وارثان درد مشترک”، “صیغه‌های زیر سن چند ساعته”، “شل بگیر وگرنه درد دارد”. از اینجا شروع می‌شود و به “نامه‌های بی‌جواب خیس عمق چاه” و “زنای محصنه” و “صدای آهنگران و شوق مرگ” می‌رسد تا سپس کلمات و جمله‌ها در هم‌ می‌آمیزد؛ از “سینمای بی‌پناه، بی ‌پناهی” تا عاشورا و مد و تجاوز و پول و “شوق آغوش و گوشی‌های خاموش”. نقطه اوج وقتی است که ترجیع‌بند “تو هم که هر دفعه که ما رو می‌بینی پریودی” در گوشت زنگ می‌خورد.

Shahin

با نگاهی به واکنش‌های صورت گرفته از سوی فعالان اینترنتی، تحلیل‌گران و فعالان حقوق مدنی می‌توان نظرات را بر چند دسته تقسیم کرد: کسانی‌ که نفس موسیقی و ترانه این اثر را ارزش‌گذاری کرده‌اند، گروهی که معتقدند این ترانه تحقیر زنان و عادت ماهانه آنان است، عده‌ای بر این باورند که کلمات “سکسیستی” در این ترانه به کار رفته، برخی اعلام کرده‌اند برای رسیدن به مقاصد سیاسی از “جنسیت” زن استفاده شده است و در نهایت کسانی که این ترانه را تایید کرده‌اند.

به جز کسانی که از نظر نقد موسیقی نظر داده‌اند یا آنانی که ترانه را تایید کرده‌اند، سه گروه دیگر را می‌توان در یک دسته قرار داد که نقد آنان بر اساس تبعیض و جنسیت دوم بودن زن است؛ که دو گروه داخل و خارج از ایران را تشکیل داده‌اند.

جامعه ایران که برگرفته از سنت و مذهب است هنوز نتوانسته زن را برابر با مرد بداند.‌ این نگاه در آنهایی که از ایران خارج شده‌اند نیز همچنان باقی مانده و اگر هم برطرف شده باشد، نمی‌تواند درد جامعه ایران را التیام بخشد؛ بلکه تنها می‌تواند راه‌کارهایی برای برطرف‌سازی این نگاه ارائه دهد.

به طور مثال طبق عادت یا خودبرتر بینی در ایران، افغان‌ها مورد تحقیر واقع می‌شوند و این برتری‌جویی ایرانی در رفتار هر روزه با آنها نمایش داده می‌شود. در نتیجه در باور مردم افغان، همیشه مبارزه‌ای برای اثبات خودشان مقابل ایرانیان وجود دارد. می‌توان این مبارزه را در کلام خشمگینانه آنها نسبت به “همه” ایرانیان مشاهده کرد، کلامی که در مقیاس ایرانی از زبان زنان در نسبت با مردان می‌شنوی: “همه مردها مثل هم هستنند”.

تارانتینو در فیلم جانگو که به تازگی بر پرده‌های سینما به نمایش درآمده، شخصیت خدمتکار سیاه‌پوستی را به تصویر کشیده که جز “خدمتکار” بودن، نمی‌تواند نقشی برای خود یا دیگر سیاهان تصور کند و به همین دلیل هم‌رنگان خود را به راحتی در مقابل آزادی‌خواهی‌شان به ارباب می‌فروشد. در باور او، سیاه‌پوست همیشه “باید” فقط خدمتکار باشد.

در جوامع توسعه‌نیافته با حکومت‌های توتالیتر، تبعیض علیه زنان یکی از رکن‌های اصلی حاکمیت است که در ذهن و باور مردم جامعه ریشه‌دوانده و به نوعی همین نگاه پائین به بالا را به وجود آورده که در برخی از موضعگیری‌ها می‌توان مشاهده کرد. در واقع در باور بسیاری از زنان حتی اگر ادعایی خلاف آنچه فکر می‌کنند بر زبان آورند، آن‌ها همچنان جنس دوم هستند. اگر در قشر متوسط به پائین قرار گیرند با چنین رفتاری خو گرفته و آن را عادت (سنت) یا تقدیر (مذهب) می‌خوانند و در قشر آگاه و فعال، آنان را به نوعی رادیکالیسم رسانده است.

اگر بخواهیم تنها به مساله پریود زنانه بپردازیم؛ در سنت، عادت ماهانه زنان باید از نگاه مردان پنهان بماند.‌ دختری که پریود می‌شود خود به خرید نوار بهداشتی نمی‌رود. مادرش یا پدری که تظاهر می‌کند مطلع نیست، نوار بهداشتی را تهیه می‌کند و فروشنده جنس خریداری شده را در داخل کیسه سیاه قرار می‌دهد. زمان پریود دختران به شکل “در گوشی” به پدر اطلاع داده می‌شود تا رفتارهای عصبی یا دردهای ناشی از این اتفاق را نادیده بگیرد و به اصطلاح در این دوره “شوم” او را تنها بگذارد.

در مذهب اما دوره پریود برای زنان ممنوعیت‌های بسیاری دارد. بسیاری از مفسران مذهبی معتقدند حکم 4 زن برای مرد بر اساس دوره عادت ماهانه زنان صادر شده است تا در دوره‌های یک هفته‌ای زنان، مرد بتوانند با افراد دیگری ارتباط داشته باشد. رابطه جنسی در دوره خون‌ریزی در باور مذهبی افراد که سنت را نیز بر دوش می‌کشند، زشت و زننده است. زنان در این دوره حق ورود به مسجد را نداشته و خواندن قرآن برای آنان ممنوع اعلام شده است.

در واقع در دوره پریود نه مردان زنان را قبول دارند و نه خدای آنها؛ در نتیجه دوره چند روزه خونریزی که در حقیقت برای ترمیم دیواره‌های رحم زن و امکان باروری مجدد او قرار گرفته، مدت زمانی است که این “تابوی اجتماعی” باید در سکوت و خفا اتفاق افتد. (البته تفکرات ساختارشکنانه که استثنا هستند در این مجموعه قرار نگرفته است).

باورهایی که از سوی خانواده، قوانین و محیط به دختران و زنان عرضه شده و از سن 9 سالگی ریشه‌های خود را می‌دواند، باعث می‌شود جدای از تغییرات هورمونی که باعث درد، آشفتگی و عصبیت خواهد شد، خود را در این دوره “ناخواسته” بدانند؛ موجودی که هیچ کس آنان را در این دوره پذیرا نیست در حالی که بنا به گفته محققان، میل جنسی زن در مدت خونریزی بیشتر بوده و ارگاسم آنان چند برابر خواهد بود.

با توجه به پیش زمینه‌ای که ذکر شد؛ ترانه “پریود” نه فقط به مسائل زنانه‌ای پرداخته که هنوز در افکار هر روزه ما قرار دارد، بلکه معضلات اجتماعی بسیاری مانند تجاوز (حتی به وسیله دست کشیدن به اعضای بدن زن یا مرد)، ازدواج زیر سن قانونی، دوگانگی‌های شخصیتی (چادر و خیس بودن زیر لحاف) را مطرح کرده و اگر بخواهیم نگاه به زنان را در این ترانه محوریت دهیم، حتی ترجیع‌بند آن که مورد بحث بسیاری قرار گرفته نیز جای تامل و تعمیق بیشتری دارد:

“تو هم که هر دفعه که ما رو می‌بینی پریودی”. از دو دیدگاه می‌توان این ترجیع‌بند را واشکافی کرد: زنانه و اجتماعی.

در نگاه زنانه بعد از آنکه تمام معضلاتی که در بالا نام بردیم، مطرح می‌شود؛ شاعر از این ترجیع‌بند استفاده کرده است. در واقع می‌توان جدا از نگاه “کامجویی” مرد و برداشتی مانند “حیف، باز هم ما خواستیم رابطه داشته باشیم اما تو پریودی”، نگاه دیگری را مد نظر قرار داد. زنی که از کودکی زیر نگاه جنسی و جنسیتی قرار داشته و از طرف دوستان، خانواده و عابران خیابان‌ها مورد تجاوز نگاهی،‌ کلامی یا فیزیکی قرار گرفته. سکوت اختیار کرده و در رابطه‌های عاطفی خود مورد سوءاستفاده جنسی واقع شده و در نتیجه برای فرار از سکس، بهانه پریود بودن را مطرح می‌کند.

در واقع عادت ماهانه برای زنان به دستاویزی برای فرار از سکس‌های ناخواسته تبدیل شده است. از نظر سنت و مذهب، این رابطه‌های جنسی در روابط مشروع، “باید” به درخواست مرد باشد و زن وظیفه‌اش تمکین است. پس در همان باور، زن می‌تواند این دوره را که در آن مورد درخواست مرد واقع نخواهد شد به دستاویز خود مبدل کند که باز هم نشان از بیان درد جامعه‌ای بیمار است.

اما جدا از این نگاه تنها زنانه و توجه به پریود به عنوان خونریزی ماهانه زنان، می‌توان نگاه دیگری داشت که محوریت آن بر اساس “پریود فکری” و آشفتگی اجتماعی باشد.

دوره خونریزی زنانه همانطور که در بالا اشاره شد، تغییرات هورمونی را به دنبال دارد. دوام واکنش‌های ظاهری به این اتفاق در افراد متفاوت است؛ اما می‌توان گفت اکثر زنان به آشفتگی ذهنی در این دوره دچار خواهند شد. کلمه “پریود” به نوعی تمثیل از آشفتگی ذهنی است که وقتی به عنوان ترجیع‌بند و بعد از یادآوری تک‌تک معضلات روحی، عاطفی و اجتماعی تکرار می‌شود نشان دهنده آن است که افراد جامعه در عین غرق بودن در چنین آشفتگی به پریود فکری دچار می‌شوند.

برخی از جامعه‌شناسان و روان‌شناسان معتقدند پریود فکری، زن و مرد نمی‌شناسد؛ بلکه در دوره‌هایی مردان نیز به پریود دچار می‌شوند و هر از گاهی بدون خونریزی این تغییرات هورمونی ماهانه را دارند و به تنهایی خود، در “غارشان” روی می‌آورند. پریود جنسیت نمی‌شناسد.

نمی‌توان به دور از جامعه ایران از این آهنگ و ترانه انتقاد کرد. نگاهی که چنین ترانه‌ای را سودجویانه علیه زنان قلمداد می‌کند، می‌تواند نشان از درد عمیق زنان یا خجالت کشیدن مردان از اتفاقاتی باشد که “واقعیت” جامعه ما نام دارند. این که چرا باید کامجویی مردانه در ترجیع‌بند به فریاد در آید، روایت یک درد است که تنها با بیان آن می‌توان از سد چنین زشتی‌ای گذشت.

بزرگ‌ترین تاثیر بحث‌های درگرفته پیرامون این ترانه، ایجاد بحث درباره تابوی “پریود” است و اگر بتوان نگاه را از “زنانه صرف” و یا “اجتماعی” توسعه داد، می‌توان امیدوار بود در آینده دختری از پریود شدن خجالت نکشد، پدری رویش را از او برنگرداند و مردی به علت طبیعت بدن زن، او را طرد نکند. می‌توان امیدوار بود، نوارهای بهداشتی استفاده شده کسی را دچار حال تهوع نکند، زنی با هر بار خونریزی شوکه نشود، یائسگی به پارادوکس باز هم “نخواستن” تبدیل نشده و زنی که سن خونریزی را گذرانده فکر نکند توقعات جنسی‌اش به پایان رسیده است.

 
Tehran Review
کلیدواژه ها: , , , , , , | Print | نشر مطلب Print | نشر مطلب

  1. فرینا says:

    به نکات جالبی اشاره کرده بودید. تشکر میکنم از اینکه وقت گذاشتید و چنین چیزی نوشتید.

  2. پری says:

    بسیار مطلب بی سر و تهی بود. کاش کمی بیشتر مطالعه میکردید. پریود که فقط مربوط به ایران و مذهب اسلام نیست.

  3. arash says:

    سلام
    اينها ميخوان با اين طرز خواندن مخاطب جلب كنند در حالي كه مخاطب بايد در طول ساليان متمادي جلب شود
    ترانه هايشان فقط ارزش يكبار گوش دادن دارد در حالي كه استادي مثل شجريان تا هزاران سال با اهنگهايش زنده است

  4. علی says:

    ممنون آیدای گرامی بابت این نوشتهء زیبا.
    فقط یک نکته اینکه در آخر مطلب نوشته اید “نوارهای بهداشتی استفاده شده کسی را دچار حال تهوع نکند”
    من شخصاً فکر نمیکنم این حس تهوع یا ناخوشایندی به دلیل تابوی پریود و مسایل مربوط به تبعیض جنسیتی باشد. خیلی ها حتی از دیدن دستمال آغشته به خون دماغ هم حالشان بد میشود.

    سپاس

  5. hasan says:

    تجاوز نگاهی خیلی حالبه نه اینکه هیچ زنی از دیده شدن خوشش نمیاد.تاب مستوری پریرو هم به دوران پیشا!تجدد مربوطه.
    نظر بازی هم فقط معنی معاشقه چشمی میدهد.

  6. hamid says:

    خانم قجر

    متاسفانه مطلب شما آنقدر طولانی بود که در پایان ، متوجه منظورتان نشدم .
    لطفا اگر در آینده مطلبی (راجع به هر موضوعی) نوشتید ، مختصرتر بنویسید.

  7. سمیرا says:

    بســــــــــیار عالی و دقیق…ممنون از شما

  8. hamid share says:

    سپاس از توجهتون و اساسن نوع نگاهتون,ما به فرهیختگانی مثل شما نیاز داریم خواهش میکنم راه دسترسی به مقالاتتونو اعلام بفرمایید.

  9. شادی says:

    تمام این موارد نشان می دهد که یک دین و مذهب چقدر ضعف دارد.تقاوت حقوق بین زن و مرد تا زمانی که خرافات بر جامعه حاکم است از بین نخواهد رفت.
    امید به روزی که معنای انسان بودن فقط در هر جامعه ای حاکم شود.

  10. arash says:

    tnx. kam pish myad ye matni ro ta tahesh bekhoonam, in yeki mano ta akhar keshoond.

  11. arashahwazi says:

    مرسی از اینک این مقاله او نوشتیت خوشم میاد شاهین نجفی هر چی میخونه واسش دلیلو منطق داره دمش کرم خدای فلسفه منطقه…….دوسش دارم جون میدم واسش حمایت از شاهین نجفی عاشقشممممممممممممممممممممم..به امید فردای بهتر

  12. Aref says:

    من این متن رو قبول ندارم چون از نظر من سرکار خانوم سفسطه کردن.تمامی حرفهای شما از نظر من یک بهتانه.البت اینجور تلقّی نشه که من یه چهره ی مذهبی ام و دارم از نگاه مذهب به مقال نگاه میکنم.نه…
    شما بی رحمانه مطالبی رو در مورد باورها و عقاید جامعه ی ایران نوشتید که نه فقط ریشه در مذهب بلکه در حیا و عفاف زنان ایران داره.اگر آمیزش جنسی در این دوره مکروه یا حرام قلمداد شده، میتونید به بحثهای علمی مراجعه و از صحت این گفته مطلع بشید.
    من این متن رو دوست ندارم چون مغلطه کردید و ازین بابت مقال شما از نظر من اعتباری نداره…
    ممنون…

  13. amd says:

    قشنگ و قابل تامل ؛ ولی ” بحث پریود مغزی ” به خوبی باز نشده
    موفق باشید و پایدار در ” راه بی پایان آگاهی “

  14. دلارام says:

    متن خوبی بود، با اینکه با همه اش موافق نبودم اما نکات جالبی داشت. اما فکر نمیکنم اینکه آدم حالش از پد یا تامپون استفاده شده بهم بخوره ربطی به نگاهش به زن و پریود داشته باشه. مثل وقتی که میریم دستشویی سیفون رو می کشیم یا کاندوم استفاده شده رو دور می اندازیم، پد و تامپون هم جاش توی سطل آشغال ه.

  15. مونا says:

    مرسی از اینکه بدون پرخاش به شاعر به مفهوم عمیق و دردناک این ترانه اشاره داشتی.

  16. rohibaghery says:

    خوشم میاد شاهین هر کارش با شر شروع میشه البته مطالب شمارو قبول ندارم شاهین که برای الضاء فکرهای شما اهنگ نساخته شما میتونید گوش ندید ولی ما گوش میدیم و تفسیرش هم خودمون بلدیم

What do you think | نظر شما چیست؟

عضویت در خبرنامه تهران ریویو

نشانی ایمیل

Search
Most Viewed
Last articles
Tags
  • RSS iran – Google News

  • video
    کوچ بنفشه‌ها

    تهران‌ریویو مجله‌ای اینترنتی، چند رسانه‌ای و غیر انتفاعی است. هدف ما به سادگی، افزایش سطح گفتمان عمومی در مورد ایده‌ها، آرمان‌ها و وقایع جهان امروز است. این مشارکت و نوشته‌های شما مخاطبان است که کار چند رسانه‌ای ما را گسترش داده و به آن غنا و طراوت می‌بخشد. رایگان بودن این مجله اینترنتی به ما اجازه می‌دهد تا در گستره بیشتری اهداف خود را پیگیری کرده و تاثیرگذار باشیم. مهم‌تر از همه اینکه سردبیران و دست‌اندرکاران تهران‌ریویو به دور از حب و بغض‌های رایج و با نگاهی بی‌طرفانه سعی دارند به مسایل روز جهان نگاه کرده و بر روی ایده‌های ارزشمند انگشت بگذارند. تهران ریویو برای ادامه فعالیت و نشر مقالات نیازمند یاری و کمک مالی شماست.