Home

Titleآیا تغییر حکومت باعث تجزیه کشور می‌شود؟

تغییر جمهوری اسلامی و مسئله تمامیت ارضی

25 Oct 2012

■ علی افشاری

یکی از دلایلی که معمولا مخالفان تغییر جمهوری اسلامی و رویکرد سیاسی رادیکال مطرح می کنند نگرانی از به خطر افتادن تمامیت ارضی ایران است. در واقع اینگونه تصور می شود که در خلاء قدرت به وجود آمده در دوره انتقالی به نظم سیاسی جدید، نیروهای گریز از مرکز فعال گشته و در غیاب نیروهای حافظ نظم و امنیت جامعه، پریشانی اوضاع و برخی توطئه های خارجی پروژه تجزیه کشور کلید می خورد.

لذا برای حلوگیری از این خسران ملی بزرگ باید از توسل به تغییر بنیادی نظام سیاسی مستقر چشم پوشید و تنها رویکردهای اصلاح طلبانه را در پیش گرفت. به عبارت دیگر بین حفظ تمامیت ارضی ایران و اجرای بی تنازل قانون اساسی موجود و کانالیزه کردن تغییر آن از مجاری رسمی تناظر یک به یک برقرار می کنند و این دو عامل را به هم پیوند می زنند. در این یادداشت کوشش می شود این فرض به چالش کشیده شده و دلایلی در رد آن اقامه گردد.

نخستین ایراد این نگرش، شیوه نادرست استدلالی و روش استنتاج آن است. بین تغییر جمهوری اسلامی و تجزیه ایران هیچگونه رابطه تعیین کننده و معنا داری وجود ندارد. طبیعی است رویکردهای انقلابی ریسک هایی و از جمله شدت گرفتن منازعات مرکز و پیرامون را دارند اما این واقعیت بدین معنا نیست که پیامد حتمی و قطعی رویکرد سیاسی رادیکال و تغییرات بنیادی، از هم گسیختگی جغرافیایی میهن است.

اگر احتمال تجزیه در صورت فروپاشی جمهوری اسلامی یک گزینه باشد، احتمال در خور اعتناتری وجود دارد که برپایی نظام سیاسی جدید که بتواند توزیع عادلانه منابع و توازن مناسب بین مرکز و پیرامون را به ارمغان بیاورد و چشم انداز مناسبی برای حل بحران منازعات قومیتی ترسیم نماید، تمامیت ارضی کشور را قوام بخشد و تهدیدهای مربوطه را به نحو پایداری بر طرف سازد.

بنا بر این برقراری غیر منطقی رابطه الزام آور بین تغییر کلیت حکومت و تجزیه ایران ضمن اینکه ادعایی بی بنیاد است، تکرار همان ادعای محمد رضا شاه پهلوی و یا صدام حسین است که مدعی بودند در صورت خروج آنها از قدرت، شیرازه مملکت از هم می پاشد. در صورتی که روند تاریخ بطلان آن ادعاها را روشن ساخت.

غفلت عمدی و یا نا آگاهانه از منشاء اصلی تهدیدهای معطوف به تمامیت ارضی کشور دیگر نقطه آسیب این دیدگاه است.

تجزیه ایران زمانی رخ می دهد که اکثریت مردم کرد یا ترک یا عرب و یا بلوچ از تعلق به ایران دل ببرند و آهنگ جدایی سر دهند. انقلاب و یا اصلاح فی نفسه نقش خاصی در این روند ندارند و به عبارت دیگر آنها خود محصول و متاثر از شکل گیری چنین ذهنیتی هستند.

در اصل هر چه بن بست کنونی تداوم یابد و مطالبات شهروندان غیر فارس برآورده نگردد و با شدت یافتن انباشت به نقطه انفجاری نزدیک تر شود آنگاه فضا برای تحرکات تجزیه طلبانه مساعد می گردد.

اگر شهروندان ترک، کرد، عرب و بلوچ احساس کنند که برادر ناتنی هستند و یا شهروند درجه دو و سه محسوب می شوند و اذیت و آزار حکومتی و فضای پلیسی پاسخی به اعتراضات آنها باشد و از سوی دیگر توجهی نسبت به خواسته های خود در بین نیروهای مخالف نبینند آنگاه به سمت تجزیه می روند. در اصل عامل تعیین کننده برای تداوم زیست مشترک و یا قوت گرفتن اراده تجزیه طلبانه وجود چشم اندازی امید بخش برای برخورداری از زندگی مناسب و عدالت سیاسی و اجتماعی در بین ساکنین مناطق غیر فارسی زبان ایران است. در غیر این صورت تداوم یکپارچگی کنونی ایران دشوار خواهد شد.

دیدگاه های اصلاح طلبانه و محافظه کارانه چون فاقد توانایی برای تغییر انسداد سیاسی کشور هستند لذا ظرفیتی برای رفع تهدیدهای معطوف به حفظ تمامیت ارضی کشور ندارند و بدین ترتیب بر خلاف خواست خود بیشتر فضا را برای تجزیه مساعد می سازند

عامل مهم دیگری که به تهدیدها دامن می زند. بهبود اوضاع در کشورهای هم جوار با استان های قومیت نشین کشور است. وقتی کرد ایرانی وضعیت رو به رشد کرد عراقی را می بیند و یا هموطنان ترک وضعیت خود را با اتباع ترکیه و آذربایجان مقایسه کنند و مردمان عرب از وضعیت نابسامان خود در قیاس با کشورهای عربی شکایت نمایند، آنگاه نگاه ها به آن سوی مرزها دوخته می شود. این وضعیت جدی ترین تهدید تمامیت ارضی ایران است.

انسان ها در تحلیل آخر نیازهای شان را اولویت می بخشند. حال اگر وضعیت سیاسی و سامان حکومتی کشور بتواند این نیازها را پاسخ بدهد و زندگی در ذیل واحد سیاسی یکپارچه ایران مزیتی عینی برای ساکنین مناطق مرزی کشور داشته باشد، پیوندهای ملی و جغرافیایی میهن مستحکم می گردد؛ اما در غیاب این امید و بر عکس وجود دورنمای مایوس کننده، مخاطرات پیرامون تمامیت ارضی کشور افزایش می یابد.

بنا بر این عامل اصلی و موجد به خطر افتادن تمامیت ارضی ایران، تداوم وضعیت سیاسی موجود است که هم ناتوان از پاسخگویی به مطالبات مشروع قومیت ها است و هم با اعمال ستم و تبعیض نارضایتی ها را افزایش می دهد. بنابراین نباید آدرس غلط داد. دیدگاه های اصلاح طلبانه اگر نتوانند وضعیت سیاسی موجود را تغییر بدهند، آنگاه ظرفیتی برای رفع تهدیدات موجودیت سرزمینی ایران نخواهند داشت.

بر عکس دیدگاه های رادیکال و خواهان تغییر مسالمت آمیز نظام سیاسی مبتنی بر جنبش های اجتماعی در ایران چون احتمال بیشتری برای موفقیت گذار به دموکراسی دارند، لذا می توانند بهتر تمامیت ارضی کشور را تداوم بخشند. البته لازمه این کار قرار دادن خواسته های قومیت ها اعم از اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در ابر جنبش سیاسی تغییر خواهی است. مردم کرد، ترک، بلوچ و عرب باید بدانند که جنبش دموکراسی خواهی ایران و مدافعان شکل دهی جنبش های اجتماعی و اعتراضات خیابانی دغدغه مشکلات آنها را دارند و همچنین از توانایی پاسخگویی به مطالبات آنها برخوردار هستند. باید روشن شود این جنبش به ضرورت تغییر ساماندهی روابط دولت ـ ملت و تعریف ملت واقف هست.

البته شاید گفته شود در صورت کشیده شدن کشور به درگیری های خشونت بار و رویارویی بین نیرو های خواهان تغییر و نیروهای نظامی کشور و با ضعیف شدن حضور نیروهای نظامی و امنیتی در مناطق قومیت نشین، اقلیتی سازمان یافته و مجهز به ادوات پیشرفته نظامی با حمایت خارجی می توانند خواست خود را به زور تحمیل کنند. در پاسخ باید گفت اولا این احتمال قطعی نیست. ثانیا این حالت فقط اختصاص به حالت تغییر انقلابی و ساختاری ندارد. در رویکرد سیاسی رفورمیستی هم ممکن است چنین برخوردهایی صورت بگیرد؛ اما در درازمدت هیچ نیروی اقلیتی نمی تواند اکثریتی را اسیر خود سازد. اگر اکثریت مناطق قومیت نشین مخالف باشند و بین آنها و دیگر ساکنین ایران پیوند مناسبی برخوردار شود، گروه های تجزیه طلب امکان بقاء نخواهند داشت.

بنا بر این بار دیگر تاکید می شود که رابطه قطعی و الزام آوری بین تغییر جمهوری اسلامی و تجزیه ایران وجود ندارد. ثانیا تداوم وضع سیاسی موجود و انسداد سیاسی کشور مهمترین منبع تهدید کننده تمامیت ارضی کشور است. دیدگاه های اصلاح طلبانه و محافظه کارانه چون فاقد توانایی برای تغییر انسداد سیاسی کشور هستند لذا ظرفیتی برای رفع تهدیدهای معطوف به حفظ تمامیت ارضی کشور ندارند و بدین ترتیب بر خلاف خواست خود بیشتر فضا را برای تجزیه مساعد می سازند. چون سترونی این رویکردها کشور را بیشتر به سمت انفجار، کنترل ناپذیری و هرج و مرج مهار ناپذیر سوق می دهد.

 
Tehran Review
کلیدواژه ها: , , , | Print | نشر مطلب Print | نشر مطلب

  1. shenkey says:

    مطمئن باشید مناطق و ملتهای غیر فارس به استقلال خود خواهند رسید،و اینکه تا حالا حرکت ضعیفی از آنها دیده شده،علتش اینه که میگن اینها مدعی اسلام هستند،ایسن بلا روئ بر سر ما میارن،وای بروزی که ملی گراها و ناسیونالیستهای نژادپرست حاکم بشن.

  2. araz says:

    زور نزنید با وضعیت فعلی و آینده بسیار وخیم و گذشته نکبت بار این سرزمین که در عرض این نود سال جز ستم ملی و نژاد پرستی از راسیستهای فارس چیزی آید ملل غیر فارس نشده استقلال اولین و آخرین علاج این ملتها است.

  3. رضا says:

    با سلام

    تحلیلی نوشتید که متاسفانه دقیقا در راستای اهداف دراز مدت کشورهایی هست که خواستار به دست آوردن تمامی منابع مادی و معنوی ایران هستند؛ اگر جنابعالی حرکات تجزیه طلبانه کردها و ترکمنها و پان ترکیستها را در اوائل انقلاب به دلیل کهولت سن و یا جوانی فراموش کردید شما را به چند مورد تذکر می دهم:
    1- کنفرانس الاهوازیه در مصر در چند روز اخیر که بسیاری از کشورهای عرب و حتی مقامات سیاسی مصر در آن شرکت داشتند و تاکید داشتند که همه کمکهای مالی و نظامی را برای جداسازی خوزستان به عربهای شورشی این منطقه بدهند و هرسال این کنفرانس را برقرار کنند.
    2-ادعاهای جدید امارات متحده عربی مبنی بر جداسازی سه جزیره
    3- حضور جریان القاعده در قرن بیست و یک که در سی و سه سال پیش نبوده اند و اینان طرفداران سلفی ها و سنی های تندروی مخالف ایران هستند و همیشه اهل تسنن را تحریک نموده اند و عملکرد اینان در سورییه پیش روی ماست
    4- گروههای نظامی و شبه نظامی نزدیک به تندروهای پاکستانی در سیستان و بلوچستان
    5- تجربه تجزیه عراق که عملا کردها از دولت مرکزی حرف شنوی ندارند و حتی با دولت مرکزی درگیرند و …..
    6-نقشه تجزیه ایران مال اکنون نیست و سالها در مجامع و لابی های صهیونیست روی ان بحث شذه است و دقیقا روی این نکته بحث شده که نباید ایران به دو منبع عظیم گازی و نفتی در شمال و جنوب دسترسی داشته باشد.

    اگر واقعا دوستدار ایران هستید به این سوالات جواب بدهید.

  4. راميار says:

    خدمت اقا رضا و همفكرانش عرض كنم كه ما{اكثر كردها} تا حالاشم به اتش اشتباهات تاريخي شما سوخته ايم
    شماها ادعاي تمدن 11هزار ساله را داريد ولي ببينيد چه دولتي داريد وضعيت سياسي اقتصاديشو ببينيد
    ولي درعوض به برادرانمون در كردستان عراق يه نظر بياندازيد و با همه ايرادهاش ازادي و پيشرفتشان را نسبت به متمدنين ايراني كه فارسها باشند مقايسه كنيد
    دولت كردستان بزرگ اجتناب ناپذیر است
    همانطور كه سقوط اسد و حاميانش اجتناب ناپذير است
    ايران هم تجزيه خواهد شد و مسببش هم سران ايران هستند چون هيچوقت به كردها اجازه اداره سرزمينشان را حتي در ادارات را نداده اند

What do you think | نظر شما چیست؟

عضویت در خبرنامه تهران ریویو

نشانی ایمیل

Search
Most Viewed
Last articles
Tags
  • RSS Unknown Feed

  • video
    کوچ بنفشه‌ها

    تهران‌ریویو مجله‌ای اینترنتی، چند رسانه‌ای و غیر انتفاعی است. هدف ما به سادگی، افزایش سطح گفتمان عمومی در مورد ایده‌ها، آرمان‌ها و وقایع جهان امروز است. این مشارکت و نوشته‌های شما مخاطبان است که کار چند رسانه‌ای ما را گسترش داده و به آن غنا و طراوت می‌بخشد. رایگان بودن این مجله اینترنتی به ما اجازه می‌دهد تا در گستره بیشتری اهداف خود را پیگیری کرده و تاثیرگذار باشیم. مهم‌تر از همه اینکه سردبیران و دست‌اندرکاران تهران‌ریویو به دور از حب و بغض‌های رایج و با نگاهی بی‌طرفانه سعی دارند به مسایل روز جهان نگاه کرده و بر روی ایده‌های ارزشمند انگشت بگذارند. تهران ریویو برای ادامه فعالیت و نشر مقالات نیازمند یاری و کمک مالی شماست.